Η Ελλάδα κάθε άλλο παρά προνομιούχος είναι σε ό,τι αφορά τους πραγματικούς μισθούς της σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε. Στον πίνακα καταγράφεται μια εικόνα της σχετικής αγοραστικής δύναμης του μέσου μισθού στις 24 από τις 27 πρωτεύουσες των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο μέσος μισθός στην Αθήνα είναι 20ός σε αγοραστική δύναμη από τις 25 χώρες της Ε.Ε. (πλην Μάλτας και Λουξεμβούργου)...

Οι τιμές αυτές είναι χονδρικές εκτιμήσεις: ο ιστότοπος Numbeo παρακολουθεί την εξέλιξη τιμών και μισθών σε πολλές πόλεις του κόσμου και συνάγει έναν δείκτη μέσης αγοραστικής δύναμης με βάση την πληροφόρηση από τους χρήστες του και βασικές πηγές (π.χ. τιμοκατάλογοι σούπερ μάρκετ, εκθέσεις Στατιστικών Υπηρεσιών κ.λπ.). Συχνά, ιδίως για τριτοκοσμικές χώρες, οι αναφερόμενες αγοραστικές δυνάμεις του μέσου μισθού δεν είναι τυπικές για όλο τον πληθυσμό. Πλην όμως τα δεδομένα του θεωρούνται αρκετά έγκυρα ώστε να αποτελεί μια από τις πηγές του δείκτη κόστους ζωής της Lloyds.

Σύμφωνα με τα δεδομένα αυτά λοιπόν (που συλλέξαμε πριν μια εβδομάδα) σήμερα, πριν συνυπολογιστεί η μνημονιακή μείωση μισθών, η Αθήνα είναι από τις πρωτεύουσες της Ε.Ε. της οποίας οι κάτοικοι έχουν κατά μέσο όρο τις αμοιβές με τη χαμηλότερη αγοραστική δύναμη.

Ο κ. Σόιμπλε μπορεί να επικαλείται τους χαμηλούς εσθονικούς ονομαστικούς μισθούς, αλλά δυστυχώς κανείς Έλληνας αξιωματούχος δεν του υπέδειξε τη διαφορά στο κόστος ζωής μεταξύ των δύο χωρών - ούτε άλλωστε και στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ ή στο μερίδιο της εργασίας στο ΑΕΠ. Σημειώνουμε πως, από τον Ιούνιο και μετά, αν εφαρμοστούν τα όσα προβλέπει το Μνημόνιο, η μισθολογική σύγκλιση με τη Βουλγαρία θα είναι για τους εργαζομένους γεγονός: οι περιβόητοι “μισθοί Βουλγαρίας” είναι ήδη εδώ...

Η εικόνα επιδεινώνεται αν σκεφτεί κανείς το υψηλό ποσοστό ανεργίας και τη συνακόλουθη επίδρασή του στο μέσο οικογενειακό εισόδημα σε κάθε χώρα, αλλά και την τεράστια φοροεπιδρομή εναντίον των ασθενέστερων οικονομικά τάξεων. Με άλλα λόγια: ο μέσος μισθός εκφρασμένος σε ευρώ δεν αποτελεί ασφαλή δείκτη της οικονομικής κατάστασης των εργαζομένων και του λαού...

Να προσθέσουμε πως και η θεωρούμενη ως έγκυρη έκθεση της UBS του 2011 (“Prices and Earnings”, με αναφορά στο 2010) κατέτασσε και αυτή () την Αθήνα ως την πρωτεύουσα μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. 15 με τη μικρότερη αγοραστική δύναμη μισθών και με σαφή πτωτική τάση 3 θέσεων σε σχέση με το 2009. Με τη Λιουμπλιάνα και το Τάλιν από κοντά. Δεν θα προξενούσε εντύπωση αν η επόμενη έκθεση, που αναμένεται να βγει φέτος το καλοκαίρι, συγκλίνει στα συμπεράσματά της με το Numbeo...

Δημοσιεύθηκε στην Αυγή της 11ης Μαρτίου 2012

Permalink | Leave a comment  »

Καθώς γράφονται αυτές οι γραμμές, ο ιστοχώρος του Υπουργείου Δικαιοσύνης (http://www.ministryofjustice.gr/) παραμένει εκτός λειτουργίας δέκα μέρες τώρα. Ο ιστοχώρος έχει πέσει τελευταία θύμα πολλαπλών επιθέσεων από την ασαφή και διάχυτη συλλογικότητα που πλανάται πάνω από το διαδίκτυο και ονομάζεται Anonymous. Οι πιο πρόσφατες  επιθέσεις έγιναν σε απάντηση των συλλήψεων τριών Ελλήνων κυβερνοακτιβιστών που εντοπίστηκαν ως οι υπεύθυνοι της πρώτης «επίθεσης» στο σάιτ στις αρχές του Φλεβάρη. Στο κείμενό τους οι Anonymous επαναλαμβάνουν την αλληλεγγύη τους στον αγωνιζόμενο λαό της Ελλάδας και, μεταξύ άλλων, απειλούν πως «για κάθε μέτρο που θα ψηφιστεί στην βουλή θα σβήνουν και μια βάση δεδομένων με ονόματα από τις Ελληνικές εφορίες».

Τι είναι οι Anonymous

Οι anonymous δεν είναι «οργάνωση», ούτε ομάδα. Δεν είναι καν ένα καλά προσδιορισμένο δίκτυο ακτιβιστών. Είναι μάλλον ένα όνομα-ομπρέλα και μια γενική ελευθεριακή πολιτική πρακτική που υιοθετείται από ομάδες κυβερνοακτιβιστών, που συντονίζονται μέσω συγκεκριμένων εργαλείων, chat-rooms και χώρων συζήτησης κάθε είδους. Οι Anonymous είναι με άλλα λόγια ένα πρόταγμα, ένα κάλεσμα για την συγκρότηση ad hoc συλλογικοτήτων που αναλαμβάνουν διαφορετικές  πρωτοβουλίες πάνω σε μια ελευθεριακή, αντικρατική και αντιεταιρική γενικά μιλώντας βάση. Η καταγωγή αυτής της διάχυτης συλλογικότητας από πολύ πιο «εφηβικές» επιχειρήσεις δείχνει μάλλον την πολιτικοποίηση και τη ριζοσπαστικοποίηση που περνάει μέσα από τα διαδίκτυο και την μεταφορά των διαμαρτυριών του δρόμου στους σέρβερ των διεθνών οργανισμών.

Από μια άποψη η οντότητα Anonymous είναι το ανάλογο στον 21^ο αιώνα του Ned Ludd, του μυθικού «βασιλιά των λουδδιτών» από τον οποίον πήραν το όνομά τους και ο οποίος ήταν ο «υπεύθυνος» κάθε φορά που συνέβαινε κάποια καταστροφή μηχανών πλεξίματος…

Η πολιτική τους δράση

Παρότι οι Anonymous υπάρχουν σαν συλλογικότητα από πολύ νωρίτερα, η πρώτη ουσιαστικά πολιτική δράση της ομάδας ξεκινά από το 2008, σε ενέργειες ξεσκεπάσματος της Εκκλησίας της Σιεντολογίας. Το 2009 παρενέβη σε κάποια κλίμακα στην εξέγερση στο Ιράν, και το 2010 σε υπεράσπιση του Wikileaks και εναντίον των εταιρειών που το μποϋκόταραν (Pay Pal, Facebook κτλ).  Κρίσιμη  καμπή στην επέκταση της πολιτικής δράσης των Anonymous ήταν η Αραβική Άνοιξη: οι Anonymous επιτέθηκαν τότε συμβολικά σε πολλούς ιστοχώρους των καθεστώτων Μουμπάρακ και Μπεν Αλί. Έκτοτε είναι παντού στο διαδίκτυο, σε κάθε κινητοποίηση ανά τον κόσμο, με πρόσφατες παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας στην μεγάλη διαδικτυακή διαμαρτυρία για την απόρριψη των αμερικανικών νομοσχεδίων SOPA/PIPA που περιόριζαν την ελευθερία του λόγου στο διαδίκτυο, αλλά και της ACTA στην ΕΕ . Τoν τελευταίo μόνο μήνα πέρα από την δράση εναντίον του Ελληνικού Υπουργείου Δικαιοσύνης, Anonymous «επιτέθηκαν» στον ιστοχώρο της ισπανικής αστυνομίας σε διαμαρτυρία για την σύλληψη κυβερνοακτιβιστών στη χώρα, αλλά και στον ιστοχώρο της CIA, ενώ η αμερικανική υπηρεσία Εθνική Ασφαλείας (η περιβόητη NSA) στοχοποίησε τους Anonymous κινδυνολογώντας ότι θα μπορούσαν να θέσουν εκτός λειτουργίας το δίκτυο ηλεκτροδότησης των ΗΠΑ – κάτι που προκάλεσε στην άμεση και έντονη αντίδραση και διάψευση από μέλη των Anonymous σε πάρα πολλά δημόσια διαδικτυακά φόρουμ… Παράλληλα επιτέθηκαν στον ιστοχώρο της δικηγορικής εταιρείας που είχε αναλάβει την υπεράσπιση του Αμερικανού πεζοναύτη Frank Wuterich ο οποίος κατηγορείται για μαζική σφαγή αμάχων στο Ιράκ.

Αλλά και τα τελευταία αρχεία της αμερικανικής ιδιωτικής «εταιρείας κατασκόπων» Stratfor που διέρρευσαν μέσω Wikileaks, είναι το αποτέλεσμα της επίθεσης των Anonymous κατά των σέρβερ της εταιρείας τα Χριστούγεννα που μας πέρασαν. Ήταν μια επίδειξη δυνατοτήτων της «ομάδας». Γενικά η παρουσία και η επίδραση των Anonymous έχει πλέον αποκτήσει χαρακτηριστικά που είναι παγκόσμια, ανησυχητικά για τις υπάρχουσες εξουσίες και γίνονται όλο και περισσότερο ριζοσπαστικά.

#OpGreece

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο κυβερνοχώρος γίνεται πεδίο έμπρακτων διαμαρτυριών υπέρ της Ελλάδας. Ήδη από τον Ιούνιο του 2011 οι Anonymous έβαλαν στο στόχαστρό τους το ΔΝΤ, και ξεκίνησαν τα μηνύματα συμπαράστασης στην Ελλάδα ενώ κατήγγειλαν και υποσχέθηκαν αντίδραση στην βίαιη καταστολή της ΕΛΑΣ εναντίον των αγανακτισμένων και των πάσης φύσης διαδηλωτών και συνεχίστηκαν μέχρι τα γεγονότα του Οκτωβρίου του 2011, υπό την ετικέτα #OpSupportGreece.

Οι πρόσφατες «διαδικτυακές επιχειρήσεις» της συλλογικότητας υπό την ετικέτα #OpGreece, ξεκίνησαν από τις αρχές του περασμένου Δεκέμβρη… Στις αρχές Φλεβάρη έριξαν το σάιτ του Δήμου Αθηναίων μετά τα γεγονότα με την σύλληψη αστέγων στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων. Την επομένη της βίαιης καταστολής της μεγάλης αντιμνημονιακής συγκέντρωσης της 12^ης Φεβρουαρίου, οι Anonymous έριξαν τα σάιτ του πρωθυπουργού, της ΕΛ.ΑΣ του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, των Γενικών Αρχείων του Κράτους, του ΠΑΣΟΚ και του Ευ.Βενιζέλου. 

Μπορεί να θεωρήσει κανείς βέβαιο, βάση της γνώσης που δείχνουν οι ανακοινώσεις τους για τα Ελληνικά πράγματα,  πως η ομάδα των Ανώνυμων που δρα στην Ελλάδα συναποτελείται και πιθανόν κατευθύνεται από Έλληνες κυβερνοακτιβιστές. Κάτι που ισχύει μάλλον στον ένα ή τον άλλο βαθμό για όλες τις «περιφερειακές» ενέργειες της ομάδας σε όλο τον κόσμο.  

Η αντίδραση

Η σύλληψη την Πέμπτη που μας πέρασε σε Ισπανία και Λατινική Αμερική 25 «μελών» του δικτύου Anonymous, οδήγησε σε απάντηση της ομάδας που έριξε αμέσως το σάιτ της Ιντερπολ. Όμως η επιχείρηση αυτή που συντονίστηκε σε τέσσερεις χώρες (Ισπανία, Κολομβία, Χιλή, Αργεντινή) και η ορολογία που χρησιμοποίησε η Ιντερπολ (αποκαλώντας τους «εγκληματίες») δείχνει πως η Anonymous έχουν φέρει πιο κοντά και τις σχετικές υπηρεσίες αστυνόμευσης ανά τον πλανήτη, και όπως λέει το FBI δημιουργείται επ’αφορμή τους σιγά-σιγά ένα αντίστοιχο παγκόσμιο  δίκτυο ηλεκτρονικής καταστολής, πολιτικής στην ουσία της. Η προαναφερθείσα κινδυνολογία της NSA, για δήθεν κίνδυνο σαμποτάζ των ηλεκτρικών υποδομών των ΗΠΑ κατατείνει προς ένα σχέδιο εγκληματοποίησης του διαδικτυακού πολιτικού ακτιβισμού. Προς το παρόν όμως φαίνεται να μην κερδίζουν οι αστυνόμοι: τον Γενάρη οι Anonymous εξέθεσαν το FBI δημοσιοποιώντας ηλεκτρονική του σύσκεψη με την Βρετανική αστυνομία (με θέμα τους ίδιους τους Anonymous!)…

Το τελευταίο μήνυμα των anonymous προς τον Ελληνικό λαό:

Πολίτες της Ελλάδας,

Είμαστε οι Anonymous. Παρακολουθούμε καθημερινά την κυβέρνηση σας να καταλύει το Σύνταγμα και τους θεσμούς της χώρας. Τους βλέπουμε να σας οδηγούν όλο και πιο κοντά στην εξαθλίωση. Τους βλέπουμε να ψηφίζουν νόμους που σας αφαιρούν κάθε δικαίωμα στην αξιοπρέπεια. Τους βλέπουμε καθώς παραδίδουν την χώρα στο ΔΝΤ και τους τραπεζίτες. Γνωρίζουμε για τα συσσίτια στα σχολεία, για τις στρατιές των ανέργων, για τους ανθρώπους που ψάχνουν στα σκουπίδια για φαγητό, για τους ανθρώπους που αφήσατε άνεργους και τώρα περιμένουν στις ουρές για ένα πιάτο φαγητό…

Γνωρίζουμε ότι η χώρα σας ψήφισε το ACTA στην προσπάθεια σας να φιμώσετε και άλλο τους Έλληνες.

Γνωρίζουμε τα πάντα…
Η Δημοκρατία στην Ελλάδα έχει πεθάνει. Πέθανε την ώρα που ανέλαβε μια κυβέρνηση που δεν είχε εκλεγεί από τον λαό. Και για αυτό ακριβώς τον λόγο η ώρα για συζητήσεις ήρθε και πέρασε. Δεν διαπραγματευόμαστε τίποτα και με κανέναν από αυτούς που την δολοφόνησαν. Μπορείτε να μας κυνηγήσετε όσο θέλετε, μπορείτε ακόμα και να συλλάβετε κάποιους από εμάς, στην προσπάθεια σας να μας φιμώσετε… Αλλά για κάθε έναν που θα συλλαμβάνετε θα ξεπηδάνε άλλοι 3. Δεν είμαστε 5 ούτε 10 ούτε 100. Πλέον ο κάθε Έλληνας είναι Anonymous. Είμαστε εκατομμύρια απέναντι σε σας τους 300 και σε αυτό τον πόλεμο τα δακρυγόνα σας δεν θα σας βοηθήσουν.

Κατοχική Κυβέρνηση της Ελλάδας,

Αυτές τις μέρες πρόκειται να ψηφίσετε ένα νομοσχέδιο που θα είναι το τελευταίο καρφί στο φέρετρο του Έλληνα. Ένα νομοσχέδιο που παραδίδει την χώρα ολοκληρωτικά σε κατοχή. Που θα φέρει την χώρα και τον λαό της στην απόλυτη εξαθλίωση. Δεν θα επιτρέψουμε να εξαθλιώσετε άλλο τον Ελληνικό λαό. Απαιτούμε την άμεση παραίτησή σας, και την διενέργεια εκλογών. Απαιτούμε να μην πληρωθεί ούτε ένα ευρώ στους τοκογλύφους «φίλους» σας. Απαιτούμε την άμεση αποχώρηση του ΔΝΤ από την Ελλάδα.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης ήταν μόνο ένα μικρό δείγμα για το τι είμαστε ικανοί να κάνουμε.
Aκόμα δεν έχετε δει την πλήρη οργή των Anonymous.

Για κάθε ένα άρθρο του νομοσχεδίου της ντροπής που θα ψηφίζετε, εμείς θα κλείνουμε το σύστημα και μιας Εφορίας διαγράφοντας τα χρέη των Ελλήνων πολιτών. Χρέη τα οποία φασιστικά τους επιβάλλατε να πληρώσουν.

Μπορεί στις διαδηλώσεις των Ελλήνων να τους αντιμετωπίζετε με απίστευτη βία, χτυπώντας ανεξέλεγκτα, αλλά το Ίντερνετ είναι το δικό μας πεδίο. Και τον αγαπάμε αυτόν τον πόλεμο. Είμαστε πολλοί και θα είμαστε σύντομοι.

Πολίτες της Ελλάδας, οι Anonymous τώρα πολεμάνε στο πλευρό σας…

 [Δημοσιεύθηκε στην Αυγή της 4ης Μαρτίου 2012]

Permalink | Leave a comment  »

Στις 18 Ιανουαρίου του 2012, οι επισκέπτες της αγγλικής Βικιπαίδειας, ανακάλυπταν πως δεν είχαν πρόσβαση στα λήμματα της μεγάλης συνεργατικής διαδικτυακής εγκυκλοπαίδειας. Αντ’αυτού, μια «συσκοτισμένη» σελίδα καλούσε τους αναγνώστες της να φανταστούν «τον κόσμο χωρίς ελεύθερη γνώση» και εξηγούσε πως η βικιπαίδεια θα παρέμενε σε «συσκότιση» επί 24 ώρες σε διαμαρτυρία επειδή το κογκρέσο ετοίμαζε νομοθετήματα που θα μπορούσαν να πλήξουν θανάσιμα το ελεύθερο και ανοικτό διαδίκτυο.

Αλλά δεν ήταν μόνο η Βικιπαίδεια. Χιλιάδες σάιτ κάθε είδους και μεγέθους συμμετείχαν στην διαμαρτυρία: από το Google που «μαύρισε» το λογότυπό του, μέχρι το σάιτ αγγελιών Craigslist, και από το τεχνοφιλικό περιοδικό Wired, μέχρι την πλατφόρμα ιστολογίων Wordpress… αλλά και από την υπερσυντηρητική δεξαμενή ιδεών Heritage Foundation, μέχρι το «κινηματικό» Moveon.org και το ελευθεριακό-κομμουνιστικό libcom.org (με κάποιες επιφυλάξεις).

Όλες αυτές οι διαδικτυακές παρουσίες, μικρές και μεγάλες, ενώθηκαν κάτω από την ομπρέλα της αντίθεσης σε δύο νομοσχέδια που έχουν κατατεθεί για ψήφιση στο αμερικανικό κογκρέσο: το SOPA (Stop Online Piracy Act – Νομοσχέδιο για την Παύση της Διαδικτυακής Πειρατείας) στην βουλή και το PIPA (Protect Intellectual Property Act – Νομοσχέδιο για την Προστασία της Πνευματικής Ιδιοκτησίας) στη γερουσία. Τα νομοσχέδια αυτά θεωρούνται από τις κοινότητες του παγκόσμιου ιστού, αλλά και τις επιχειρήσεις που ζουν από αυτό και σε αυτό, σαν εχθροί της υπάρχουσας δομής του διαδικτύου και οχήματα περιορισμού της ελευθερίας του λόγου.  Τα «αντεπιχειρήματα» της άλλης πλευράς είναι κυρίως η ισχύς και η γενναιοδωρία των λόμπι της βιομηχανίας παραγωγής περιεχομένου (μουσική, κινηματογράφος, τηλεόραση, τύπος), που επηρεάζουν ποικιλοτρόπως ικανό αριθμό βουλευτών και στα δύο κόμματα των ΗΠΑ: δεκάδες εκατομμύρια δολάρια έλαβαν σαν ενίσχυση προεκλογικά οι βουλευτές και γερουσιαστές που προτείνουν τα δύο νομοσχέδια.  Παράλληλα γίνεται επίκληση του κινδύνου της διαδικτυακής «πειρατείας» ενδεδυμένο τον μανδύα της υπονόμευσης αμερικανικών συμφερόντων:  Ο λόγος του εκπροσώπου της του Χόλιγουντ θυμίζει ΛΑΟΣ στον τόνο του:  τα νομοθετήματα, ισχυρίστηκε, έρχονται για να απαντήσουν σε ένα πραγματικό πρόβλημα, ότι δηλαδή «οι ξένοι συνεχίζουν να κλέβουν την σκληρή εργασία Αμερικανών»…

Tην αντίθεσή τους στον νόμο εξέφρασαν ακόμα και το Ευρωκοινοβούλιο, πολλές ΜΚΟ προστασίας ανθρωπίνων και ψηφιακών δικαιωμάτων, αλλά (με διπλωματικό τρόπο) ακόμα και ο Λευκός Οίκος…

Μερικές από τις προβλέψεις των επίμαχων νομοσχεδίων

* Ο κατ’ αρχήν στόχος των νομοθετικών αυτών πρωτοβουλιών είναι η δημιουργία ενός μηχανισμού που θα προξενεί προβλήματα και ουσιαστικά θα κλείνει ιστοχώρους εκτός των ΗΠΑ που παραβιάζουν ή διευκολύνουν την παραβίαση κάθε μορφής πνευματικών δικαιωμάτων που ανήκουν σε οργανισμούς ή πρόσωπα στις ΗΠΑ. Αν και διαφέρουν σε κάποιες λεπτομέρειες μεταξύ τους, τα δύο νομοσχέδια συγκλίνουν σε ένα πυρήνα προβλέψεων που συναποτελούν έναν αδιαμφισβήτητο κίνδυνο, τόσο για την ελευθερία του λόγου στο διαδίκτυο, όσο και για την δομή του και την λειτουργία του, ακόμα και σε τεχνικό επίπεδο.

* Την διαπίστωση για την παραβίαση ή την διευκόλυνση παραβίασης πνευματικών δικαιωμάτων (και η διευκόλυνση είναι τόσο γενικά ορισμένη ώστε και μια φόρμα εισαγωγής κειμένου για χρήστες να μπορεί να θεωρηθεί ως τέτοια) σε ιστοχώρους εκτός ΗΠΑ, την κάνει ο Γενικός Εισαγγελέας των ΗΠΑ. Στην συνέχεια:
- οι πάροχοι στις ΗΠΑ πρέπει να διακόψουν την πρόσβαση στους υποδειχθέντες ιστοχώρους επεμβαίνοντας στο σύστημα DNS που αποτελεί ραχοκοκκαλιά του διαδικτύου. Αυτό είναι κάτι που είναι ήδη υπό αναίρεση στα νομοσχέδια καθώς θα δημιουργήσει σειρά τεχνικών προβλημάτων και ζητημάτων ασφαλείας σε όλο το διαδίκτυο...
- οι μηχανές αναζήτησης που έχουν έδρα τις ΗΠΑ θα πρέπει να αφαιρέσουν τους ιστοχώρους αυτούς από τους καταλόγους τους. Δηλαδή θα είναι αόρατοι για τις συνηθισμένες αναζητήσεις...
- αμερικανικές εταιρείες διαφήμισης δεν θα επιτρέπεται να αναρτούν διαφημίσεις, ούτε αμερικανικές εταιρείες να διαφημίζονται σε αυτούς
- συστήματα πληρωμών (όπως paypal, πιστωτικές κάρτες visa και mastercard κτλ) θα πρέπει να παύσουν κάθε συνεργασία

* Παρότι ήδη υπάρχουν διαδικασίες στις ΗΠΑ για να απαιτηθεί η αφαίρεση περιεχομένου που παραβιάζει πνευματικά δικαιώματα από ιστοχώρους, η νέα νομοθεσία επιτρέπει την γενίκευση αυτής της πρακτικής. Έτσι αντί να στοχοποιείται μια συγκεκριμένη σελίδα ή ένας συγκεκριμένος χρήστης π.χ. ενός ιστοχώρου, θα μπορεί να ζητείται ο αποκλεισμός ολόκληρου του ιστοχώρου από τον κάτοχο των πνευματικών δικαιωμάτων με απλή καταγγελία. Μάλιστα ο αποκλεισμός μπορεί να γίνει χωρίς προειδοποίηση, και χωρίς το δικαίωμα του ιστοχώρου που πλήττεται να ανταπαντήσει με αγωγές, σε περίπτωση που αποδειχθούν αβάσιμες οι κατηγορίες, εναντίον του καταγγέλοντα.

* Ο αποκλεισμός αυτός μπορεί να επιβληθεί στη συνέχεια σε αμερικανικές εταιρείες αναζήτησης (π.χ. Google) ή κοινωνικά δίκτυα (π.χ. Facebook και Twitter) δεδομένου ότι ο νόμος θεωρεί την διευκόλυνση πρόσβασης σε περιεχόμενο που παραβιάζει την πνευματική ιδιοκτησία, αδίκημα. Έτσι και οι σύνδεσμοι προς σάιτ που έχουν καταγγελθεί, ή ακόμα και η περιγραφή μεθόδων παράκαμψης των περιορισμών που θα επιβληθούν στα «παρανομούντα» σάιτ, θα θεωρούνται κολάσιμα.

* Την ευθύνη για τον έλεγχο του περιεχομένου θα την έχει ο ιστοχώρος όπου αναρτάται. Αυτό είναι εξαιρετικά απαιτητική διαδικασία ακόμα και για ιστοχώρους με κεντρικά παραγόμενο περιεχόμενο, αλλά οι ιστοχώροι στους οποίους το περιεχόμενο παράγουν οι χρήστες, θα είναι αδύνατον να συνεχίσουν χωρίς να λογοκρίνουν προληπτικά και δραστικά τους χρήστες τους, μην τυχόν και αναφέρουν οτιδήποτε για άλλον ιστοχώρο που δεν εγκρίνουν οι βιομηχανίες περιεχομένου των ΗΠΑ. Πρακτικά η δυνατότητα λειτουργίας μιας σειράς εξαιρετικά δημοφιλών ιστοχώρων, από την Wikipedia μέχρι το Youtube και από το Facebook μέχρι το Twitter και το Wordpress θα πάψει να υπάρχει με την μορφή που ξέρουμε σήμερα.

Το διαδίκτυο των καταναλωτών

O συγγραφέας και θεωρητικός των Νέων Μέσων, Clay Shirky γράφοντας στον Guardian, περιέγραφε την φιλοσοφία των νομοσχεδίων και των βιομηχανιών που τα στηρίζουν:

«Τα νομοσχέδια SOPA και PIPA είναι απλά μια απόπειρα να δημιουργηθεί μια ιδιωτικοποιημένη μορφή διεθνούς λογοκρισίας, και επειδή η λογοκρισία αυτή θα χρειαστεί να είναι σχεδόν καθολική για να είναι αποτελεσματική, θα έχουν βαθιά και αποτρεπτική επιρροή σε κάθε είδους δημόσια συζήτηση μεταξύ απλών πολιτών. Θα καταστήσουν το διαδίκτυο έναν χώρο όπου το μόνο περιεχόμενο που θα μπορεί κανείς να δει ή να ακούσει θα παράγεται από επαγγελματίες, με όλες τις υπόλοιπες χρήσεις υποβαθμισμένες στον ρόλο της καθαρής κατανάλωσης.
Καθώς το κογκρέσο συνεχίζει να προωθεί τα νομοσχέδια αυτά, αυτή η παράπλευρη συνέπεια ενός διαδικτύου ‘μόνο για κατανάλωση’ αρχίζει να μοιάζει σαν να ήταν εξαρχής ο στόχος των νομοσχεδίων αυτών»

Υπάρχει μια εστία έντασης στο διαδίκτυο: η δομή, η λειτουργία και η πρακτική του βρίσκονται σε μια διαρκή ασυμφωνία με τις προϋπάρχουσες ιδέες και τα συμφέροντα όλων των βιομηχανιών που περιστρέφονται γύρω από την ιδέα των πνευματικών δικαιωμάτων. Οι βιομηχανίες «περιεχομένου», οι πολιτιστικές κυρίως βιομηχανίες, δεν έχουν αποδεχτεί αυτή τη νέα πραγματικότητα. Το διαδίκτυο πέρα από ένα ανοικτό σύστημα που αντλεί ισχύ από τις πολλαπλές του συνδέσεις, ήδη ένα στοιχείο που δεν ευνοεί την οριοθέτηση και τον έλεγχο της «ιδιοκτησίας», και την κατάρχήν ισοτιμία ρόλων όσων συμμετέχουν σε αυτό, είναι επίσης και ένα σύστημα όπου οι τεχνολογικοί περιορισμοί διαρκούν ελάχιστα μέχρι κάποιος ή κάποιοι να βρουν τρόπο να τους παρακάμψουν και να δημοσιοποιήσουν θριαμβευτικά το επίτευγμά τους. Παράλληλα δίπλα στα «προς πώληση» προϊόντα, όλο και περισσότεροι καλλιτέχνες, συγγραφείς, κοκ παράγουν περιεχόμενο με όρους χρήσης εξαιρετικά πιο ανοιχτούς και συναφείς προς το μέσο, υπονομεύοντας ουσιαστικά τις "σχετικές" αγορές με έναν όγκο «δωρεάν» περιεχομένου. Τέλος, στην κοινή αντίληψη των περισσότερων χρηστών, ο δωρεάν και αφιλοκερδής διαμοιρασμός αρχείων που έχουν στην κατοχή τους δεν συνιστά «κλοπή». Μέσα σε αυτή την διαδικτυακή κουλτούρα, οι απαιτήσεις των βιομηχανιών περιεχομένου είναι αδύνατον να συντηρηθούν: ο Shirky έχει δίκιο όταν ορίζει ως θεμελιακό στόχο των νομοθετικων πρωτοβουλιών τον βίαιο αναπροσδιορισμό της κουλτούρας του διαδικτύου: οι υπάρχουσες πρακτικές ελευθερίας λόγου και έκφρασης δεν είναι ευνοϊκές για την επιβολή της πνευματικής ιδιοκτησίας, όπως ορίζεται μέχρι τώρα, ως υπέρτατο αγαθό…

Συνήθως οι μεγάλες επιχειρήσεις του διαδικτύου, συμπλέουν στην κατεύθυνση προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων μέσα στα λελογισμένα πλαίσια της διατήρησης του δικού τους μοντέλου κερδοφορίας. Το Google π.χ. έσπευσε να αποδεχθεί την δυνατότητα των ιδιοκτητών πνευματικών δικαιωμάτων να παρεμβαίνουν στα αποτελέσματα των αναζητήσεών του και να «σβήνουν» όσα αποτελέσματα προσβάλλουν τα πνευματικά τους δικαιώματα. Αλλά οι επιδιώξεις των SOPA/PIPA είναι τόσο σαρωτικές και εκτός πραγματικότητας που ουσιαστικά απειλούν όλες τις επιχειρήσεις του διαδικτύου, ανεξάρτητα από κλίμακα.

Αυτό εξηγεί και το ευρύτατο μέτωπο που σχηματίστηκε και την συντονισμένη δράση: Αυτό που έφερε το Facebook και την Google, στο ίδιο μετερίζι με τους ακτιβιστές του MoveOn και πολλών ομάδων ψηφιακών δικαιωμάτων που υπό κανονικές συνθήκες είναι σε προγραμματική και μανιασμένη αντιπαλότητά με αυτούς, παρέα με τους νεοφιλελεύθερους ιδεολόγους του Heritage, είναι η κοινή συμμετοχή στο υπάρχον οικοσύστημα του διαδικτύου. Η βιομηχανία περιεχομένου – και έχει ισχυρούς συμμάχους – θέλει να αποξηράνει αυτό τον μολυσματικό για αυτή κυβερνοβάλτο. Έτσι οι ενδοκαπιταλιστικές αντιθέσεις μεταξύ του επιχειρηματικού μοντέλου της Google και εκείνου του Χόλιγουντ, αποκτούν και διαστάσεις μάχης επιβίωσης …

Τέτοιου είδους επιθέσεις στην λογική και την λειτουργία του διαδικτύου από ομάδες προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων συνοδεύουν το διαδίκτυο από την νηπιακή του ηλικία. Νομοθετικές παρεμβάσεις έχουν προσπαθήσει να τιθασεύσουν ποικιλοτρόπως το άναρχο διαδίκτυο, να το εμπορευματοποιήσουν και να το περιορίσουν. Μέχρι σχετικά πρόσφατα τέτοιες παρεμβάσεις παρέμεναν «εσωτερικές υποθέσεις» που απασχολούσαν τεχνολόγους και εταιρείες, θεωρητικούς και ακτιβιστές. Σήμερα πλέον αυτό είναι αδύνατον. Μια τόσο ωμή και χοντροκομμένη παρέμβαση στο διαδίκτυο όσο οι νομοθετικές πρωτοβουλίες SOPA - PIPA, που καθιστά κάθε χρήστη του διαδικτύου εν δυνάμει «εγκληματία» και υπαγόμενο στανικώς στις αμερικανικές δικαιικές αποφάσεις, σκοντάφτουν στο πρακτικό γεγονός της μαζικότητάς του: Τα ποσοστά πρόσβασης στο διαδίκτυο και η κεντρικότητα της χρήσης του σε κάθε επίπεδο της ζωής πολλών ανθρώπων καθιστούν το θέμα αναγκαστικά «ενδιαφέρον» για εκατομμύρια χρηστών. Εξου και η εκπληκτική σε μαζικότητα επιτυχία της κινητοποίησης της 18ης Ιανουαρίου, αλλά και η αποτελεσματικότητά της. Ήδη πριν από την κινητοποίηση ο Λευκός Οίκος υπεννόησε σαφώς ότι θα βάλει βέτο σε οποιοδήποτε νομοσχέδιο πλήττει την ελευθερία της έκφρασης στο διαδίκτυο – στην πράξη καθιστώντας αδύνατη την εφαρμογή των SOPA και PIPA, ενώ μετά την 18η Ιανουαρίου (που συμπεριλάμβανε την μαζικότατη επιστολή επιστολών διαμαρτυρίας προς κάθε βουλευτή και γερουσιαστή στις ΗΠΑ), ο ένας μετά τον άλλον, γερουσιαστές και βουλευτές εγκαταλείπουν την πρόταση, ζητώντας την αναλυτικότερη μελέτη του θέματος…

Η ακρότητα των προτάσεων των δύο νομοσχεδίων κάνει πολλούς να θεωρούν πως έτσι και αλλιώς δεν θα περνούσαν χωρίς δραστικές αλλαγές από τον συνταγματικό έλεγχο και τις αντιρρήσεις των ενδιαφερομένων μελών. Ο James Boyle, καθηγητής νομικής στο Πανεπιστήμιο Duke των ΗΠΑ, μιλώντας στο Al Jazeera, εξέφρασε την ανησυχία πως τα SOPA και PIPA δεν ήταν παρά οι «μπαμπούλες» που θα κάνουν πιο εύκολα αποδεκτά τις επόμενες, ηπιότερες αλλά στην ίδια κατεύθυνση, νομοθετικές πρωτοβουλίες. Ο Λευκός Οίκος π.χ. είναι θερμός υποστηρικτής των ανάλογης θεματολογίας συμφωνιών ACTA, που αυτήν την εποχή περνάνε και από την Ευρωπαϊκή Ένωση και καθιστούν μεταξύ άλλων, τους παρόχους υπηρεσιών, «αστυνόμους» της διαδικτυακής συμπεριφοράς των χρηστών τους. Σε αυτή τη μάχη οι μεγάλες εταιρείες του διαδικτύου μένουν λίγο-πολύ αμέτοχες.

Το θέμα των πνευματικών δικαιωμάτων στο διαδίκτυο θα παραμείνει στην παγκόσμια ατζέντα και στο μέλλον καθώς αποτελεί την αιχμή του δόρατος στην προσπάθεια ελέγχου του διαδικτύου, παρότι οι ήδη υπάρχουσες ρυθμίσεις για την προστασία τους είναι εκτενείς και αποτελεσματικές. Μεταξύ της τρομολαγνίας, της «αστυνόμευσης» και της ουσιαστικής παραβίασης του προσωπικού απόρρητου από ιδιωτικούς και κρατικούς φορείς ανά τον κόσμο, διαφαίνεται ένα μέτωπο που προσπαθεί να μετασχηματίσει το διαδίκτυο σε κάτι που, αν δεν είναι το στείρο σούπερ-μάρκετ του Shirky είναι πάντως ένα πολύ πιο ελεγχόμενο μέσο. Καθώς η ACTA θα έρθει σύντομα προς ψήφιση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η μάχη μεταφέρεται τώρα προς την εδώ πλευρά του Ατλαντικού...

ΥΓ1. Καθώς γράφονταν αυτές οι γραμμές το FBI στις ΗΠΑ, σε συνεργασία με τις αρχές της Νέας Ζηλανδίας, επέδραμε εναντίον της υπηρεσίας ανταλλαγής αρχείων (ουσιαστικά) MegaUpload, την έκλεισε και συνέλαβε τους ιδιοκτήτες της – χωρίς να χρειαστεί τις προβλέψεις της SOPA. Την ίδια στιγμή οι ομάδες anonymous (ένα διάχυτο σώμα διαδικτυακού αντάρτικου) ανέλαβαν την μαζικότερη ποτέ δράση εναντίον των ιστοχώρων των αμερικανικών αρχών, αλλά και των οργανισμών που προώθησαν και υποστήριξαν τα νομοσχέδια της SOPA και της ACTA. Τα σάιτ του Υπουργείου δικαιοσύνης των ΗΠΑ, του FBI, και των λόμπι της κινηματογραφικής και μουσικής βιομηχανίας δέχθηκαν «επίθεση» και έπεσαν από την συντονισμένη δράση των anonymous. Επρόκειτο για επίδειξη ισχύος των anonymous μέσα στο πανηγυρικό κλίμα που είχε δημιουργήσει ο θρίαμβος της ημέρας...

ΥΓ2: Το Σάββατο ανακοινώθηκε πως και τα δύο νομοσχέδια αποσύρονται από την ψηφοφορία, είτε για να επανέλθουν βελτιωμένα του χρόνου, ή μέχρι να ξανασυζητηθούν πάλι από την αρχή (ήδη κατατέθηκε μια νέα σχετική πρόταση νόμου με ηπιότερες προβλέψεις). Μαζί με την δήλωση του Λευκού Οίκου, αυτό σημαίνει μια νίκη για όλους όσοι κινητοποιήθηκαν -τουλάχιστον για αυτόν τον γύρο, γιατί όπως έχει αποδειχθεί, η εμμονή στην λογοκρισία είναι Λερναία Ύδρα με πολλά κεφάλια...

Permalink | Leave a comment  »

Στις 16 Δεκεμβρίου υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο της ΕΕ, εξουσιοδότηση για την υπογραφή της συμφωνίας ACTA , δημοσιευμένη στο τέλος ενός δελτίου τύπου, το οποίο αφορούσε θέματα αλιείας και γεωργίας… Η κίνηση αυτή φέρνει την συμφωνία αυτή, ένα βήμα πριν την έγκρισή της από τις χώρες μέλη της ΕΕ. Μόνο το Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο μπορεί τώρα να αποτρέψει την εφαρμογή της συμφωνίας αυτής. Το Ευρωκοινοβούλιο όμως πέρυσι είχε υπερψηφίσει δήλωση υποστήριξής της και δεν είναι καθόλου αυτονόητο ότι θα ορθώσει το ανάστημά του στα τεράστια συμφέροντα που την προωθούν.

Αλλά τι είναι η ACTA (Anti-Counterfeiting Trade Agreement  - Εμπορική Συμφωνία  Εναντίον της Πλαστογραφίας); Πρόκειται για μια πολυμερή συμφωνία που αφορά τις 27 χώρες της ΕΕ και 10 ακόμα κράτη (ΗΠΑ, Καναδά, Μεξικό, Ιαπωνία, Σιγκαπούρη, Ελβετία, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, Μαρόκο, Ν.Κορέα) η οποία, ενώ υποτίθεται έχει σαν στόχο την «πλαστογραφία» προϊόντων (εμπορικών, CD κτλ) στην πραγματικότητα καλύπτει και δημιουργεί ένα ενιαίο πλαίσιο παγκόσμιας προστασίας και εφαρμογής για θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας - από τα μουσικά πνευματικά δικαιώματα μέχρι τα γενόσημα φάρμακα. Προσδιορίζει μάλιστα κοινούς κανόνες ποινικής τους αντιμετώπισης. Τα υπόλοιπα κράτη πλην της ΕΕ έχουν επικυρώσει ή έχουν δηλώσει ήδη την πρόθεσή τους να επικυρώσουν, την εν λόγω συμφωνία.

Δεν πρόκειται ουσιαστικά για μια συνήθη εμπορική συμφωνία. Απλά η μορφή της διακρατικής συμφωνίας χρησιμοποιείται για την παράκαμψη των συζητήσεων και του δημοκρατικού διαλόγου επί του θέματος σε κάθε μία από τις εμπλεκόμενες χώρες. Οι μόνοι που έχουν πρόσβαση στους διαπραγματευτές και την διαδικασία είναι οι εταιρικοί κάτοχοι πάσης φύσεως πνευματικών δικαιωμάτων. Είναι ένας τρόπος ακόμα να νομοθετούν οι ελίτ ερήμην των λαών και της κοινής γνώμης των χωρών τους, ένας τρόπος ακόμα να αναιρούνται στην πράξη οι δημοκρατικές διαδικασίες και η διαβούλευση. Στην τελική μορφή που θα έρθει προς ψήφιση, η μόνη επιλογή που θα δίνεται είναι είτε η ολική αποδοχή ή η συνολική απόρριψη των προβλέψεών της ACTA από τα επιμέρους κοινοβούλια.

Η διαδικασία της διαπραγμάτευσης της συμφωνίας η ίδια, είναι απόλυτα αδιαφανής: όχι μόνο δεν γνωρίζουμε ποιοι είναι οι διαπραγματευτές κάθε πλευράς, και τι συζητούν, αλλά ακόμα και οι τοποθετήσεις επί της συμφωνίας παραμένουν αδημοσίευτες. Στις ΗΠΑ το αίτημα για δημοσίευση του κειμένου των συμφωνιών που συζητούνταν απορρίφθηκε και από την κυβέρνηση Μπους και από την κυβέρνηση Ομπάμα για «λόγους εθνικής ασφαλείας». Η νομική επιτροπή του Ευρωκοινοβουλίου έχει αρνηθεί να δώσει στη δημοσιότητα το πόρισμά της σχετικά με την ACTA, ισχυριζόμενη πως κάτι τέτοιο «θα διατάρασσε σοβαρά την σύνθετη διαδικασία επικύρωσης της συμφωνίας της ACTA και των σχέσεων της ΕΕ με τα υπόλοιπα συμβαλλόμενα μέλη, καθώς ίσως προκαταλάμβανε τις διαδικασίες επικύρωσης στις άλλες αυτές χώρες». Όχι μόνο δηλαδή η διαπραγμάτευση είναι μυστική, αλλά δεν θα πρέπει να ακουστεί και τίποτα το «δυσάρεστο» νομικά για την συμφωνία αυτή, μην τυχόν και αποθαρρυνθεί κάποια χώρα από να την προωθήσει… Δεν είναι καν δυνατόν να μάθουμε ως πολίτες τις θέσεις που υποστήριξαν στις διαπραγματεύσεις οι εκπρόσωποι της ΕΕ ή κάθε άλλης χώρας. Ακούγεται πως οι Ευρωπαίοι διαπραγματευτές προώθησαν τις σκληρότερες προβλέψεις της συμφωνίας, π.χ. τις ποινικές κυρώσεις και για την υποβοήθηση ή την ενθάρρυνση για παραβίαση της πνευματικής ιδιοκτησίας…

Από διάφορες διαρρεύσασες πληροφορίες, αυτό που έχουμε μάθει είναι ότι οι πιο ακραίες προβλέψεις της αρχικής διατύπωσης της ACTA έχουν αποσυρθεί, αλλά παραμένει ένας πυρήνας  άρθρων που δημιουργεί προβλήματα λογοκρισίας, ελευθερίας πρόσβασης στο διαδίκτυο αλλά και κινδύνους ακόμα για την διακίνηση φτηνών γενόσημων φαρμάκων, ή τον περιορισμό της χρήσης διαφόρων ειδών σπόρων για την γεωργία…

Η ομάδα ψηφιακών δικαιωμάτων La Quadrature du Net αναλύοντας το κείμενο της τελικής συμφωνίας, αλλά και άλλες οργανώσεις που μάχονται εναντίον του περιορισμού των ψηφιακών δικαιωμάτων των πολιτών έχουν επισημάνει πολλά κρίσιμα ζητήματα που ανακύπτουν με την συμφωνία. Μεταξύ αυτών:

-          Δημιουργία ενός ιδιωτικοποιημένου δίκτυου λογοκρισίας: Οι πάροχοι διαδικτυακής πρόσβασης μετατρέπονται σε επιτηρητές των διαδικτυακών συμπεριφορών των χρηστών τους, καθώς γίνονται νομικά υπεύθυνοι για αυτές. Αυτό θα αναγκάσει τους παρόχους να παρακολουθούν μαζικά και γενικευμένα τις δραστηριότητες των χρηστών τους, βάζοντας όρια εκεί που οι ίδιοι, αυθαίρετα εκτιμούν πως πρέπει. Οι πάροχοι αποκτούν λοιπόν αστυνομικό ρόλο, σε συνεργασία με κατόχους πνευματικών δικαιωμάτων (ΚΠΔ) και επιβάλουν ποινές (άρουν την πρόσβαση σε χρήστες, ή κλείνουν την πρόσβαση σε «προβληματικούς» για τους ΚΠΔ ιστοχώρους). Καθώς οι πάροχοι θα είναι υπό την ισχυρή πίεση των ΚΠΔ (κυρίως της μουσικής και κινηματογραφικής βιομηχανίας) θα εξωθηθούν σε φιλτράρισμα του διαδικτύου, μπλοκάρισμα «υπόπτων» ιστοχώρων (ή και απλά δυσάρεστων για τους ΚΠΔ). Πέρα από τους παρόχους, ανάλογες συστάσεις και απαιτήσεις από τους ΚΠΔ μπορούν να μεταφερθούν σε μηχανές αναζήτησης, διαφημιστές αλλά και εταιρείες μικροπληρωμών (Pay Pal κτλ).

-          Στοχοποίηση εναλλακτικών δικτύων: Οι αναφορές σε «μέσα ευρείας διανομής για σκοπούς καταπάτησης πνευματικών δικαιωμάτων», δημιουργούν εύλογες ανησυχίες πως κάθε πλατφόρμα όπου δυνητικά θα μπορούσαν να υπάρξουν «παραβιάσεις πνευματικών δικαιωμάτων» θα μπορεί να βρεθεί στο στόχαστρο των σχετικών νόμων. Από πλατφόρμες blogging, δίκτυα P2P μέχρι προγράμματα ελεύθερου λογισμικού…

-          Παράκαμψη ισχύοντος ποινικού δικαίου: Επιβάλει ποινικές κυρώσεις που παρακάμπτουν τις νομοθετικές διαδικασίες και εγγυήσεις της ΕΕ και των κρατών μελών τους, κάτι που καθίσταται ακόμα πιο επικίνδυνο λόγω της ασάφειας των διατυπώσεων που χρησιμοποιούνται.

-          Μόνιμη παράκαμψη της νομοθετικής διαδικασίας: Μια επιτροπή της ACTA θα μπορεί να μεταβάλει την συμφωνία και μετά την υιοθέτησή της κάτι που ουσιαστικά την καθιστά μη εκλεγμένο νομοθέτη. Πρόκειται για παράδοση λευκής νομοθετικής επιταγής σε ένα αδιαφανές και ελεγχόμενο από ιδιωτικά συμφέροντα σώμα

-          Οι τελωνειακές αρχές αποκτούν αποφασιστική δικαιοδοσία για θέματα πνευματικών δικαιωμάτων των φορτίων που μεταφέρονται μέσα στην ΕΕ ή δια μέσω αυτής. Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα π.χ. να μπορούν οι αρχές να κρατούν ή να κατάσχουν εμπορεύματα γενόσημων φαρμάκων, αλλά και σπόρων, απλά και μόνο με την καταγγελία, με κρισιμότατες συνέπειες για χώρες του Τρίτου Κόσμου και όχι μόνο…

Αυτά όλα δεν είναι παρά ένα τμήμα των τεράστιων προβλημάτων που θα προκύψουν από την έγκριση της συμφωνίας ACTA. Η τελευταία θεσμική καταφυγή για την απόρριψή της είναι πλέον το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο έχει την δυνατότητα να απορρίψει τελεσίδικα την συμφωνία. Είναι κρίσιμο λοιπόν και στην Ελλάδα, όπως και σε όλη την Ευρώπη να τοποθετηθούν τα κόμματα και οι ευρωβουλευτές σχετικά με το θέμα αυτό. Ήδη βρισκόμαστε σε μια κρίση δημοκρατικής νομιμοποίησης στην ΕΕ. Θα την ενισχύσουν περαιτέρω; Η προϊστορία των ψηφοφοριών στο θέμα δείχνει πως οι ευρωβουλευτές της ΝΔ και του ΛΑΟΣ, συστηματικά υπερψήφιζαν σχεδόν κάθε πρόταση υπέρ της ACTA που ετίθετο σε ψηφοφορία. Θα πρέπει να εξηγήσουν και να αιτιολογήσουν την στάση τους και το αν θα επιμείνουν σε αυτή…

Πρόσφατα άτομα και οργανισμοί που έχουν βραβευθεί τα προηγούμενα χρόνια με το Βραβείο Ζαχάροφ του Ευρωκοινοβουλίου για την Ελευθερία της Σκέψης, έστειλαν επιστολή σχετικά με την ACTA στο σώμα. Η επιστολή αυτή καταλήγει:

«Ο εξαναγκασμός εταιρειών σε ιδιωτική λογοκρισία του Διαδικτύου χωρίς καμία δικαστική εποπτεία προκειμένου να προστατευθούν παρωχημένα ως επί το πλείστον οικονομικά μοντέλα θα αποτελούσε δυσανάλογη παραβίαση της ελευθερίας της έκφρασης, της πληροφόρησης και της επικοινωνίας. Η οδός αυτή πηγαίνει ενάντια στις ίδιες τις αρχές πάνω στις οποίες θεμελιώθηκε η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Καθώς η Ευρώπη παλεύει με μια μείζονα κρίση ταυτότητας και αξιών, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ιστορική ευθύνη. Απορρίπτοντας την ACTA, οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι της EE θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην διατήρηση της υποδομής που είναι απαραίτητη για το μέλλον των κοινωνιών μας και της δημοκρατίας μας…»

Δημοσιεύτηκε στην Αυγή της Κυριακής, 25/12/2011

Permalink | Leave a comment  »

Motion for a Resolution 178017_eng.pdf Download this file

Entschließungsantrag 178017_griech.pdf Download this file

Permalink | Leave a comment  »

Το τελευταίο «πακέτο» εγγράφων που έδωσε στη δημοσιότητα η οργάνωση Wikileaks, αφορά την παγκόσμια βιομηχανία μαζικής παρακολούθησης (http://wikileaks.org/the-spyfiles.html). Αντίθετα με τις ως τώρα αποκαλύψεις της οργάνωσης, σε αυτό το πακέτο τα περισσότερα έγγραφα ήταν ήδη «δημόσια» αν και όχι σε κοινή θέα: μπροσούρες εταιρειών που παράγουν συστήματα επιτήρησης και υποκλοπών, συμβόλαια, εγχειρίδια, τιμοκατάλογοι, βίντεο κτλ τα οποία αποκαλύπτουν μια ακμάζουσα βιομηχανία ηλεκτρονικής επιτήρησης, με κύκλο εργασιών που ήδη έχει φτάσει τα 3,2 δισ. ευρώ και έχει δοσοληψίες με δικτατορικά καθεστώτα αλλά και δημοκρατικές κυβερνήσεις. Οι δυνατότητες ηλεκτρονικής παρακολούθησης πολιτών που αποκαλύπτεται ότι παρέχει η βιομηχανία αυτή είναι πολύ πέραν του οργουελικού και δείχνουν ότι το ιδιωτικό απόρρητο της συντριπτικής πλειονότητας των χρηστών του διαδικτύου και της κινητής τηλεφωνίας είναι έρμαιο των διαθέσεων μιας παγκόσμιας συνεργασίας δημόσιου – ιδιωτικού τομέα, μιας συμπαιγνίας επιτήρησης. Ταυτόχρονα αποτελούν και την καλύτερη επισήμανση της ανάγκης για την νομοθετική ενίσχυση της προστασίας του ιδιωτικού απορρήτου, ενώ κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την ανάγκη ελέγχου και περιορισμού εξαγωγής τεχνολογίας επιτήρησης και παρακολούθησης σε βίαια και καταπιεστικά καθεστώτα.

Η συγκεκριμένη συλλογή εγγράφων και αρχείων αποτελεί προϊόν συνεργασίας του Wikileaks με τις οργανώσεις προστασίας ιδιωτικού απορρήτου Bugged Planet και Privacy International, και με ΜΜΕ από έξι χώρες: το ARD στη Γερμανία, το Bureau of Investigative Journalism στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Hindu στην Ινδία in India, την L’Espresso στην Ιταλία, το OWNI στην Γαλλία και την Washington Post στις ΗΠΑ. Το αρχείο αφορά  προς το παρόν 287 έγγραφα, 150 εταιρείες και οργανισμούς (μεταξύ των οποίων και η ΑΔΑΕ στην Ελλάδα, η μόνη δημόσια αρχή παραδόξως που αναφέρεται σε έναν κατάλογο εταιρειών κυρίως) σε 25 χώρες. Αυτό είναι μόνο η αρχή, καθώς σύμφωνα με την οργάνωση θα ακολουθήσει η δημοσίευση και άλλων παρεμφερών αρχείων.

Η εικόνα που προκύπτει από τα έγγραφα που έχει συλλέξει το wikileaks είναι τρομακτική καθώς αποκαλύπτονται οι οργουελικές δυνατότητες που διαθέτουν σήμερα καθεστώτα, κυβερνήσεις και ιδιωτικές εταιρείες σε όλο τον κόσμο.  Σε ότι αφορά τον Τρίτο Κόσμο,  από την πτώση των δικτατορικών καθεστώτων στην Μέση Ανατολή και μετά ήταν γνωστό πως τα εργαλεία παρακολούθησης των πολιτών τους, τα προμήθευαν εταιρείες νοτιοαφρικανικές και κινεζικές, αλλά και αγγλικές και γαλλικές: Ενδεικτικά μια Γαλλική εταιρεία αποκαλύπτεται ότι βοηθούσε το καθεστώς Καντάφι να παρακολουθεί τους αντιφρονούντες, μεταξύ των οποίων και στελέχη της σημερινής κυβέρνησης… Όπως αναφέρει ενδεικτικά και το ίδιο το wikileaks:

… Η αμερικανική Blue Coat και η γερμανική Ipoque πωλούν εργαλεία σε κυβερνήσεις χωρών όπως η Κίνα και το Ιράν για παρεμποδίζουν την οργάνωση των διαφωνούντων στο διαδίκτυο.

Η Trovicor, μέχρι πρότινος θυγατρική της Nokia Siemens Networks, προμήθευσε την κυβέρνηση του Μπαχρέιν με τεχνολογίες υποκλοπών που βοήθησαν στον εντοπισμό του ακτιβιστή ανθρωπίνων δικαιωμάτων Αμπντούλ Γκανί Αλ Χαντζάρ. Του παρουσίασαν τις λεπτομέρειες των προσωπικών τηλεφωνικών του συνδιαλέξεων πριν την ανάκριση και τον ξυλοδαρμό του τον χειμώνα του 2010-2011.

Οι αποκαλυπτόμενες δυνατότητες αυτές,  παραπέμπουν σε δυστοπικό διήγημα επιστημονικής φαντασίας: μια εταιρεία παρακολούθησης διαφημίζει πως μπορεί να δώσει πρόσβαση στο email του υπό παρακολούθηση στόχου, ακόμα και στα μη αποσταλμένα πρόχειρα μηνύματα, μια ρωσική εταιρεία προσφέρει την δυνατότητα διάκρισης και αναγνώρισης φωνής μέσα σε οχλοβοή χιλιάδων κ.ο.κ. Όπως σημειώνει και ο πρώην εκπρόσωπος του Wikileaks, Τζέικομπ Άπλμπαουμ: «Τα συστήματα που αποκαλύπτονται στα έγγραφα αυτά είναι ακριβώς το είδος των συστημάτων που η Στάζι θα εύχονταν να μπορούσε να κατασκευάσει». Οι τεχνολογίες αυτές είναι διαθέσιμες, με το κατάλληλο αντίτιμο, όχι μόνο σε κυβερνήσεις και σε αστυνομικές αρχές, (κάτι που χωρίς ένα σοβαρό ρυθμιστικό πλαίσιο λειτουργίας θα ήταν  από μόνο του μια δυσοίωνη πραγματικότητα), αλλά εν δυνάμει και σε όποιον μπορεί να τις αγοράσει. Οργανώσεις ψηφιακών δικαιωμάτων και ακτιβιστές, σημειώνουν πως παρότι όλες οι εταιρείες ισχυρίζονται πως διαθέτουν τα προϊόντα τους στις επίσημες αρχές και μόνο, και είναι παράνομη η χρήση τους από ιδιώτες, στην πράξη θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να αποδειχθεί και να ελεγχθεί η χρήση τους υπό το παρόν ασθενές νομικό και ρυθμιστικό πλαίσιο σε ολόκληρη τη Δύση.

Ο Τζούλιαν Ασάνζ στην συνέντευξη τύπου του με αφορμή τη δημοσίευση των spyfiles, τόνισε ακριβώς το πόσο ευάλωτοι είναι όλοι οι χρήστες δημοφιλών συσκευών και υπηρεσιών στην παρακολούθηση: «Ποιος εδώ» ρώτησε, «έχει συσκευή iPhone; Ποιος Blackberry; Ποιος χρησιμοποιεί το Gmail;… Λοιπόν την έχετε πατήσει όλοι. Η πραγματικότητα είναι πως επιχειρήσεις πληροφοριών πουλάνε καθώς μιλάμε συστήματα μαζικής επιτήρησης για όλα αυτά τα προϊόντα». Στην ίδια συνέντευξη τύπου ο Steven Murdoch του Cambridge Security group σημείωνε πως «Παρατηρούμε μια όλο και πιο γενικευμένη παρακολούθηση ολόκληρων πληθυσμών χωρίς καμία υποψίας αδικοπραγίας – τα δεδομένα παρακολουθούνται και αποθηκεύονται με την ελπίδα πως μια μέρα θα αποδειχθούν χρήσιμα… Χωρίς έλεγχο αυτής της βιομηχανίας, η απειλή της επιτήρησης στην ελευθερία της έκφρασης γενικά θα αυξάνεται συνεχώς».

Το θέμα που άνοιξαν τώρα τα wikileaks είναι λιγότερο «αβανταδόρικο» από τα αρχεία των αμερικανικών πρεσβειών. Στην ουσία του όμως είναι ένα θέμα κρίσιμο για την δημοκρατία και τις ατομικές ελευθερίες των πολιτών σε ολόκληρο τον κόσμο μια και αφορά την δημόσια έκφραση και την καθημερινότητα πλέον ενός όλο και μεγαλύτερου τμήματος της ανθρωπότητας…

Η εθελοντική παράδοση προσωπικών δεδομένων

Η «βίαιη» επιτήρηση μέσω ειδικών εργαλείων είναι όμως μόνο μια από τις μορφές που λαμβάνει η απειλή στο ιδιωτικό απόρρητο την εποχή του διαδικτύου. Μια πιο γενικευμένη και «ορατή» μέθοδος είναι η οικιοθελής παράδοση προσωπικών δεδομένων σε ιδιωτικές εταιρείες υπηρεσιών (facebook, google κτλ) και σε δημόσια θέα με ελάχιστες δικλείδες ασφαλείας  για το προσωπικό απόρρητο.

Ήδη π.χ. πριν τρεις ημέρες, η Microsoft συνοδευόμενη από αξιωματούχους του αμερικανικού υπουργείου εξωτερικών, συνάντησε κεκλεισμένων των θυρών υπηρεσίες της Κινέζικης κυβέρνησης υπεύθυνες για την λογοκρισία στα ΜΜΕ της χώρας. Το Google δέχεται ήδη περισσότερα αιτήματα για ταυτοποίηση χρηστών από τις αμερικανικές αρχές από ότι όλες οι τηλεφωνικές εταιρείες της χώρας μαζί, και σχεδόν πάντα παραδίδει στοιχεία χωρίς αντίρρηση. Άλλωστε, παρά την «ανοιχτή» του εικόνα, ο όγκος και η αδιαφάνεια στη χρήση των δεδομένων που συλλέγει από τους χρήστες των πολυποίκιλων υπηρεσιών του και μόνο, καθιστούν το Google κίνδυνο για το ιδιωτικό απόρρητο. Τα ανάλογα και χειρότερα ισχύουν και για το facebook: είναι ένας οργανισμός με τεράστια ανοιχτά ζητήματα σε θέματα προστασίας απορρήτου και αθέμιτης χρήσης προσωπικών πληροφοριών, τόσο που ο Richard Stallman, από τους πατέρες του ελεύθερου λογισμικού ισχυρίζεται πως το facebook δεν είναι παρά μαζική επιτήρηση…

Παράλληλα το σκάνδαλο της Carrier IQ, ενός προγράμματος που ήταν προεγκατεστημένο σε εκατομμύρια «έξυπνα» κινητά με λειτουργικά συστήματα android, και συνέλεγε και απέστελνε, χωρίς ειδοποίηση ή γνώση των χρηστών, τα δεδομένα χρήσης και θέσης τους, δείχνει το πόσο αδιαφανώς ευάλωτα είναι τα δεδομένα των χρηστών.

Αλλά και χωρίς την συνέργεια των εταιρειών και ηλεκτρονική «υποκλοπή», συχνά οι χρήστες των υπηρεσιών του διαδικτύου ξεχνάνε πως πρόκειται τελικά για δημόσιους χώρους, όπου ενδημούν σπιούνοι και χαφιέδες: στις 4 Δεκεμβρίου φέτος, η Gulsumoy Abdujalilova, μια ουζμπέκα μετανάστρια στη Γερμανία που επέστρεψε στην χώρα της για να επισκεφτεί την οικογένειά της, συνελήφθη και πέθανε υπό κράτηση στα χέρια της αστυνομίας του δικτάτορα Καρίμοφ, απλά και μόνο κατά τα φαινόμενα, επειδή συνομιλούσε με αντιφρονούντες και έγραφε εναντίον του καθεστώτος στο facebook. Το facebook είναι και καθ’ ομολογίαν των αμερικανικών  υπηρεσιών μετανάστευσης και χώρος διείσδυσης πρακτόρων τους για να ανιχνεύουν τις κινήσεις και πιθανές μεταναστευτικές παρατυπίες υποψηφίων μεταναστών ή ατόμων που έχουν ήδη άδεια διαμονής. 

Δημοσιεύθηκε στην Αυγή της Κυριακής της 11ης Δεκεμβρίου 2011

Permalink | Leave a comment  »

Με τον λεγόμενο «μπλογκονόμο» στα σκαριά, και τη διακηρυγμένη πρόθεση του Υπουργού να ταυτοποιήσει προληπτικά τους Έλληνες ιστολόγους, επανέρχεται και πάλι το θέμα της λεγόμενης διαδικτυακής «ανωνυμίας»[1] στο προσκήνιο. Για τον υπό συγγραφή νόμο, έχω γράψει προ ημερών στην Αυγή και θα συνοψίσω εδώ πως αν το ζητούμενο είναι η προληπτική ταυτοποίηση των ιστολογούντων, πρόκειται για έναν, στην πράξη, ανεφάρμοστο νόμο, που στόχος του είναι απλά και μόνο ο πολιτικός εκφοβισμός όσων κρίνουν και αποδοκιμάζουν δια του διαδικτύου την κυβέρνηση, εν όψει του νέου γύρου αγώνων εναντίον της κυβερνητικής πολιτικής.

Καθώς όμως η ουσία του θέματος έχει αποκτήσει επικαιρότητα, είναι ίσως χρήσιμο να επισημάνουμε μερικά πράγματα για την διαδικτυακή ανωνυμία και το ιδιωτικό απόρρητο στο διαδίκτυο που υπερβαίνουν την συγκυρία και δένουν με τις παγκόσμιες εξελίξεις σε θέματα προστασίας της ελευθερίας του λόγου στον διαδίκτυο και των διαδικτυακών δικαιωμάτων – που πλέον είναι άρρηκτα τμήμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η αποδυνάμωση της ανωνυμίας

1. Τα ιστολόγια δεν είναι πλέον παρά ένα από τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης και ενημέρωσης και όχι πια τα δημοφιλέστερα. H διαδικτυακή παρουσία των χρηστών έχει συνήθως πολλαπλές υποστάσεις μέσω άλλων υπηρεσιών και χώρων. Συχνά μάλιστα η εγγραφή σε μια υπηρεσία π.χ. του Google με μια ταυτότητα συνεπάγεται την σύνδεση της ταυτότητας αυτής σε όλες τις υπηρεσίες του Google. Μεταξύ των εταιρειών διαδικτυακών υπηρεσιών (που αρκετές υποτίθεται πως ζητάνε το πραγματικό όνομα ενός χρήστη) υπάρχει συχνά συνέργεια και κοινά συστήματα ταυτοποίησης. Π.χ. πολλές καινούριες διαδικτυακές υπηρεσίες επιτρέπουν την εγγραφή με τον κωδικό του Facebook, του Google ή του Twitter. Ήδη δηλαδή ένα μεγάλο μέρος των χρηστών του διαδικτύου έχει καταστήσει την ταυτότητά του κατ’ αρχήν ανευρέσιμη, και πάντως την συγκεντροποιεί ολοένα και περισσότερο. Ένα επίσης μεγάλο τμήμα των χρηστών χρησιμοποιεί ούτως ή άλλως το πραγματικό του όνομα σε πολλές περιπτώσεις - όπως θεωρητικά έχει την υποχρέωση να κάνει στην δημοφιλέστερη υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης, το Facebook και τον φιλόδοξο ανταγωνιστή του, το Google +. Τα στοιχεία που αναρτούν οι χρήστες σε υπηρεσίες όπως το Facebook είναι πολλαπλώς «εκτεθειμένα» και οι κίνδυνοι για τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών της υπηρεσίας αυτής είναι διαβόητοι. Τα θέματα παραβίασης του ιδιωτικού απορρήτου που εγείρει η πολιτική του Facebook και μόνο είναι αντικείμενο έντονης συζήτησης και ανησυχίας παγκοσμίως.

2. Ακόμα και οι λίγοι σχετικά χρήστες που κρύβουν την ταυτότητά τους αποτελεσματικά δεν μπορούν να διατηρήσουν εύκολα την ψευδωνυμία τους σε περίπτωση που κατηγορηθούν για κακούργημα ή και σε κάποιες περιπτώσεις και ήσσονα αδικήματα: σε συνεργασία με τους παρόχους υπηρεσιών – και οι μεγάλοι πάροχοι υπηρεσιών συνεργάζονται γενικά με τις δικαστικές αρχές σε ποινικές περιπτώσεις – οι πάροχοι δικτύου μπορούν να δώσουν στις αρχές συνήθως επαρκή στοιχεία για την ταυτοποίηση χρηστών.

3. Τούτων δοθέντων, κάποιοι χρήστες μπορεί να έχουν παραδώσει οικειοθελώς ένα μέρος του ιδιωτικού τους απόρρητου στις διαδικτυακές εταιρείες και να υπόκεινται γενικά στον δικαστικό έλεγχο υπό κάποιες προϋποθέσεις, αλλά παρόλα αυτά δεν διατυμπανίζουν την ταυτότητά τους προς κάθε κατεύθυνση. Επιλέγουν με ποιους έχουν επαφές στο Facebook π.χ. και διατηρούν την ψευδωνυμία τους ή την, έστω συντετμημένη, ανωνυμία τους ως προς την υπόλοιπη κοινότητα χρηστών: μια αναζήτηση στο Google δεν παραδίδει έτσι σε κάθε ενδιαφερόμενο αναλυτικά την άποψή του κάθε χρήστη επί παντός επιστητού. Αυτή την προστασία του ιδιωτικού απορρήτου και της ιδιωτικότητας θα καταργούσε η υποχρεωτική ταυτοποίηση έστω και σε μία μαζική υπηρεσία: όχι μόνο την ανωνυμία ως προς το κράτος, αλλά και την ανωνυμία ως προς τρίτους. Ακόμα και ιστολόγια των οποίων οι «διαχειριστές» (κατά την χαριτωμένη ορολογία του υπουργείου) είναι γνωστοί, δεν αναγράφουν το όνομά τους σε αυτά για λόγους ακριβώς διαφύλαξης των δεδομένων τους, των σχέσεών τους και των κουτσομπολιών τους από την απλή αναζήτηση κάθε πιθανού ενδιαφερόμενου

Η ανάγκη της ανωνυμίας / ψευδωνυμίας

Η διατήρηση του κελύφους της διαδικτυακής ψευδωνυμίας (ή της ανωνυμίας σχολιασμού και γενικά της συμμετοχής στο διαδίκτυο) είναι μια στοιχειώδης απαίτηση για την διαφύλαξη του ιδιωτικού απορρήτου, παρότι το κέλυφος αυτό κάθε άλλο παρά στεγανό και ασφαλές είναι. Το δικαίωμα του κάθε χρήστη στο απόρρητο των επικοινωνιών του είναι αυτονόητο. Το βασικό σκεπτικό πίσω από την διαφύλαξη της δυνατότητας του ανώνυμου λόγου (γενικά, όχι μόνο του διαδικτυακού) έχει δοθεί από το – συντηρητικό σημειώνω - Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ σε μια απόφασή του το 1995:

Η προστασία του ανώνυμου λόγου είναι ζωτική για τον δημοκρατικό διάλογο. Το να επιτρέπει κανείς σε διαφωνούντες να αποκρύβουν την ταυτότητά τους, τους απελευθερώνει στην διατύπωση κριτικών, μειοψηφικών απόψεων… Η ανωνυμία είναι μια ασπίδα από την τυραννία της πλειονότητας… Αποτελεί έτσι παράδειγμα του σκοπού για τον οποίο δημιουργήθηκε η Χάρτα Δικαιωμάτων και ειδικά η Πρώτη Τροποποίηση του Συντάγματος των ΗΠΑ[2]: για την προστασία των αντιδημοφιλών ατόμων από την αντεκδίκηση – και των ιδεών τους από την αποσιώπηση – δια χειρός μιας μη-ανεκτικής κοινωνίας. Το δικαίωμα της διατήρησης της ανωνυμίας μπορεί να καταχράται όταν καλύπτει δόλιες συμπεριφορές. Αλλά ο πολιτικός λόγος από την φύση του θα έχει κάποιες φορές συνέπειες που δύσκολα γίνονται αποδεκτές και, γενικά μιλώντας, η κοινωνία μας δίνει μεγαλύτερη σημασία στην αξία της ελευθερίας του λόγου από ότι στους κινδύνους της κατάχρησή του.

Αν αυτό το σκεπτικό ευσταθεί σε μια χώρα στην οποία η προστασία του λόγου είναι σαφώς ισχυρότερη από ότι στην Ελλάδα, είναι αυτονόητο ότι είναι πολύ περισσότερο καίριο σε μια χώρα μικρότερης ανοχής στον αιχμηρό / καταγγελτικό λόγο και στην οποία π.χ. η δια των αγωγών φίμωση της κριτικής και της σάτιρας είναι συχνή. Είναι προφανές ότι η απειλή και μόνο μιας εισαγγελικής εντολής άρσης ανωνυμίας θα δράσει κατασταλτικά στον εκφερόμενο λόγο, και θα οδηγήσει σε αυτολογοκρισία ,ιδίως απέναντι σε πρόσωπα που έχουν πολιτική ή οικονομική εξουσία. Μάλιστα δεν θα είναι απαραίτητο καν να καταδικαστεί ο χρήστης για το πλημμέλημα, μια και η «τιμωρία» της ταυτοποίησής του (με όσες κοινωνικές, επαγγελματικές, οικονομικές ή οικογενειακές συνέπειες αυτό θα μπορούσε να έχει) θα είναι από μόνη της αποτρεπτική. Είναι σαφές πως για πολλές κατηγορίες χρηστών η απειλή «αποκάλυψης» της ταυτότητάς τους είναι από μόνη της ικανή απειλή για να τους φιμώσει.

Η προστασία της ψευδωνυμίας και της ανωνυμίας όμως δεν αφορά μόνο την προστασία από τους διωκτικούς μηχανισμούς του κράτους - που δεν είναι ήσσον ζήτημα, όπως έδειξε η μεσανατολικής ωμότητας άρση των προστασιών απορρήτου στη Βρετανία, για να εντοπιστούν και να τιμωρηθούν χρήστες για πράγματα που είπαν ή για αστειότητες με αφορμή τα πρόσφατα γεγονότα του Λονδίνου, αλλά και οι κατασταλτικές πρακτικές της κυβέρνησής μας - ούτε την προστασία από την συλλογή και εκμετάλλευση προσωπικών στοιχείων από ιδιωτικές εταιρείες. Αφορά επίσης την δυνατότητα επιλογής από τον κάθε πολίτη του κοινού στο οποίο απευθύνεται η κάθε δημόσια δήλωσή του.

Η ολοκληρωτική επωνυμία του διαδικτύου

Θα πρέπει να επισημάνουμε πως μια υποχρεωτική και γενικευμένη επωνυμία στο διαδίκτυο θα ήταν μια ολοκληρωτική επωνυμία, τέτοια που δεν έχει ξαναϋπάρξει σε ανθρώπινη κοινωνία. Κάθε εκφορά λόγου, κάθε σχόλιο, κάθε άποψη, αλλά ακόμα και οι κινήσεις ενός χρήστη του διαδικτύου και όλα τα στοιχεία επικοινωνίας του, θα αποτελούσε τμήμα ενός άτυπου αλλά προσβάσιμου από όλους «μητρώου». Το «όλους» εδώ, δεν περιλαμβάνει μόνο κρατικές αρχές, αλλά και διαφημιστές, εργοδότες, συναδέλφους, πελάτες, συγγενείς – όλους.

Αυτό, αντίθετα με τις μέχρι σήμερα «χειροπιαστές» διαπροσωπικές σχέσεις όπου τα στεγανά μεταξύ των χώρων δραστηριοποίησης ενός πολίτη είναι αυτονόητα: δεν είναι απαραίτητο ο εργοδότης σου να γνωρίζει τις σεξουαλικές σου προτιμήσεις, ούτε ο αστυνομικός που σε συνέλαβε τις πολιτικές σου θέσεις, ούτε οι συμμαθητές σου την κληρονομική πάθηση σου π.χ. Συχνά προκειμένου να μπορεί κανείς να δράσει μέσα στα πλαίσια του διαδικτύου ελεύθερα και να συζητήσει ανοιχτά θέματα που τον ενδιαφέρουν, είναι απαραίτητη προϋπόθεση η δυνατότητα διαδικτυακής ανωνυμίας ή ψευδωνυμίας. Αυτό δεν είναι κατανοητό για όσους θεωρούν το διαδίκτυο απλά σαν κάποιο είδος ΜΜΕ ή ένα γιγαντιαίο ηλεκτρονικό παιχνίδι: Το διαδίκτυο είναι και θα παραμείνει στο ορατό μέλλον (σε οιαδήποτε εκδοχή του) ένα νέο και μόνιμο σύστημα πληροφορίας και επικοινωνίας που θα διατρέχει τους ανθρώπινους πολιτισμούς, μια ενιαία πλατφόρμα που θα περιέχει όλη σχεδόν την δημόσια σφαίρα του λόγου, της πληροφορίας, της συζήτησης αλλά και θα αποτελεί τόπο του συνέρχεσθαι, κατά ομάδες και δημόσια. Αν ήδη η διάκριση μεταξύ των διαδικτυακών δραστηριοτήτων και «πραγματικών» είναι θολή, αυτή η διάκριση θα γίνεται όλο και πιο αδύνατη στο κοντινό μέλλον: Για παράδειγμα, μία και μόνο επώνυμη φωτογραφία στο διαδίκτυο θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ταυτοποίηση ενός ανθρώπου μέσα σε ένα πλήθος σε μια διαδήλωση, σε μια πολιτική συγκέντρωση, σε μια ταινία, σε μια εκδήλωση, σε μια γειτονιά – και όχι μόνο από τις αρχές – ήδη ετοιμάζονται ανάλογες εφαρμογές για κινητά! Η διασταύρωση δεδομένων από το διαδίκτυο με τις τεχνολογίες αναγνώρισης και παρακολούθησης οδηγούν σε ένα οργουελικό κόσμο γενικευμένης επιτήρησης – και το κλειδί για να αποτραπεί μια τέτοια εξέλιξη βρίσκεται στην προστασία και την διαφύλαξη κάθε πλευράς του ιδιωτικού απορρήτου, από καταχρήσεις και του κράτους και των ιδιωτών.

Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, κάθε οπισθοχώρηση σε θεσμικό επίπεδο, κάθε επιπλέον περιορισμός της δυνατότητας ψευδωνυμίας, όταν ήδη το διαδίκτυο έχει αναδειχθεί παγκόσμια σαν κρίσιμο πεδίο αναδιαμόρφωσης της έννοιας του ιδιωτικού απορρήτου, θα αποτελέσει διεθνές ζήτημα – ιδίως καθώς θα αφορά χώρα-μέλος της ΕΕ. Αν η κυβέρνηση προχωρήσει σε δρακόντειες περί ιστολογείν διατάξεις, θα προκαλέσει την μήνι και την αντιπαράθεση του κόσμου του διαδικτύου (εδώ, αλλά και σε όλον τον πλανήτη) και θα ανακαλύψει, όπως πολλοί επίδοξοι λογοκριτές πρόσφατα, πως το διαδίκτυο έχει τρόπους να παρακάμπτει την λογοκρισία, να την ακυρώνει και να την επιστρέφει σαν διασυρμό και απαξία σε εκείνους που επιχειρούν την πολιτική φίμωσή του. Η προληπτική άρση της ανωνυμίας των χρηστών του διαδικτύου, έστω και επιλεκτικά, θα αποτελούσε προηγούμενο για ένα δυστοπικό σενάριο απονεύρωσης του πολιτικού λόγου στο διαδίκτυο (που σημαίνει σχεδόν παντού στην δημόσια συζήτηση πλέον) αλλά και ένα ακόμα πλήγμα στο δικαίωμα στο ιδιωτικό απόρρητο, μέσα και έξω από το διαδίκτυο.

[1] Αν υπάρχουν ανώνυμα ιστολόγια, αυτά είναι ελάχιστα. Υπάρχουν πολλά ψευδώνυμα ιστολόγια, αλλά δεν είναι το ίδιο πράγμα. Κάθε ψευδώνυμο στο διαδίκτυο είναι ένα όνομα, που αποκτά με τα όσα γράφει και αποτυπώνει υπόσταση, αξιοπιστία και κύρος. Έτσι ενώ υπάρχουν ανώνυμα σχόλια στα ιστολόγια, ως μη αξιολογήσιμα έχουν μηδενικό κύρος, μηδενικό βάρος. Σε πλείστες όσες περιπτώσεις το ψευδώνυμο αποκτά βαρύτητα πολύ μεγαλύτερη του «κανονικού» ονόματος ενός χρήστη

[2] Αφορά την ανεμπόδιστη ελευθερία του λόγου και της έκφρασης

Δημοσιεύθηκε στην Αυγή της Κυριακής 21/8/2011..

Permalink | Leave a comment  »

Δεν είναι η πρώτη φορά που ξεκινά μια συζήτηση περί "ανωνυμίας" των "διαχειριστών" των μπλογκ. Αυτή τη φορά ο αρμόδιος υπουργός Δικαιοσύνης ανήγγειλε τη συγκρότηση σχετικής νομοπαρασκευαστικής επιτροπής της οποίας τα μέλη ανακοινώθηκαν πρόσφατα.

Γίνεται πρόδηλο από τη ρητορική που συνοδεύει την αναγγελία ("το διαδίκτυο θα παύσει να φιλοξενεί κουκουλοφόρους") ότι ο υπουργός δεν έχει καλή γνώση του χώρου στον οποίο φιλοδοξεί να νομοθετήσει. Αν ο διακηρυγμένος στόχος είναι όντως η ταυτοποίηση όλων των διαχειριστών ιστολογίων, πρόκειται για νομοθετική πρωτοβουλία ίδιας επαφής με την πραγματικότητα με εκείνη των απειλών του αείμνηστου Δ. Μαρούδα, επί κυβερνήσεων Α. Παπανδρέου, περί κατάρριψης δορυφόρων για να μην εκπέμπουν τηλεοπτικό σήμα στη χώρα μας (αναλογία που έχει ήδη επισημανθεί από δεκάδες σχολιαστές ήδη στο διαδίκτυο). Τα ερωτήματα δικαιοδοσίας και μόνο που θα προκύψουν από οποιαδήποτε τέτοια νομοθετική ρύθμιση θα είναι... ενδιαφέροντα.

Να πούμε μόνο τα εξής: αν επιχειρηθεί κάτι τέτοιο, η προληπτική δηλαδή ταυτοποίηση των χρηστών μπλογκ (και τι εννοεί ακριβώς ο κ. Παπαϊωάννου όταν λέει μπλογκ;), θα είναι κάτι που παγκοσμίως μόνο η κινεζική κυβέρνηση έχει επιχειρήσει, και έχει αποτύχει, να επιβάλει. Θα είναι και θα ερμηνευθεί από μεγάλη μερίδα των χρηστών του διαδικτύου παγκόσμια, σαν μια ολοκληρωτικής αντίληψης λογοκρισία και φίμωση και θα ξανακάνει την Ελλάδα παγκόσμιο τεχνοφοβικό περίγελω. Δεδομένου δε πως και η Κίνα ακόμα απέτυχε στον στόχο αυτό, θα έχει ενδιαφέρον να δούμε πώς ακριβώς σκοπεύει η κυβέρνηση να εφαρμόσει έναν τέτοιο νόμο.

Πιθανότερο όμως, δοθείσης της συγκυρίας, φαίνεται να πρόκειται για μια προσπάθεια δημιουργίας ενός πέπλου νομοθετικού εκφοβισμού των ιστολογούντων και των διαδικτυακά ενεργών πολιτών, μια και η κυβέρνηση και η πολιτική της είναι στο επίκεντρο της σφοδρής κριτικής των περισσότερων διαδικτυακών κοινοτήτων. Είναι δηλαδή μια προσπάθεια επιβολής προληπτικής αυτολογοκρισίας των χρηστών μέσα σε ένα πλαίσιο όπου θα είναι εκ των προτέρων ένοχοι, για ό,τι και να κατηγορηθούν μια και δεν θα έχουν δώσει τα στοιχεία τους στις αρχές...

Σε ό,τι αφορά την επιτροπή που έχει συσταθεί: αυτή δεν περιέχει ούτε έναν ακαδημαϊκό, ούτε έναν άνθρωπο από τον χώρο του διαδικτύου και μόνο ο δημοσιογράφος κ. Μανδραβέλης θα εκπροσωπεί υποτίθεται το “ζωντανό” διαδίκτυο. Οι θέσεις που εκφράζει ο κ. Μανδραβέλης σχετικά με το θέμα της ανωνυμίας και της ρύθμισης του διαδικτύου, είναι, θεωρώ, σχετικά εύλογες και προσγειωμένες. Αλλά δεν είμαι σίγουρος πώς, με βάση αυτές τις θέσεις και τις προθέσεις του υπουργείου, ο ρόλος του στην επιτροπή θα είναι άλλος από το να ζητήσει απλά τη διάλυσή της.

Δημοσιεύθηκε στην Αυγή, 9/8/2011

Permalink | Leave a comment  »

Στις 13 Απριλίου στο φύλλο της Wall Street Journal, δημοσιεύθηκε άρθρο του γνωστού δημοσιογράφου Τάκη Μίχα, με τίτλο “Athens Descends into Anarchy” («Η Αθήνα βυθίζεται στην Αναρχία»). Το άρθρο το υπογράφει ο συγγραφέας ως «Γραμματέας Διεθνών Σχέσεων του Κόμματος της Δημοκρατικής Συμμαχίας».
Πρόκειται για ένα χείμαρρο αντιαριστερών και αντικομμουνιστικών κινδυνολογιών και τερατολογιών, Πάγκαλος και Άδωνις μαζί, που διεκτραγωδεί την «ανομία» και τον «κομμουνιστικό κίνδυνο», ενώ ζητά την επιβολή του νόμου και της τάξης. Ο αναγνώστης της WSJ μαθαίνει πως οι Σταλινικοί του ΚΚΕ και οι «Αναρχοσταλινικοί» του ΣΥΡΙΖΑ (ο οποίος συναποτελείται από τις ομάδες Ρόζα, Οικοσοσιαλιστές και ΔΕΑ, αυτές μόνο τις συνιστώσες θεωρεί άξιες μνείας ο Τάκης Μίχας) «καταλαμβάνουν χωριά», παρενοχλούν πολίτες και καταστρέφουν δημόσια περιουσία ατιμωρητί, ενώ ο ακροαριστερός όχλος (“hard-left” -  όρο που χρησιμοποιεί ο αρθρογράφος για να περιγράψει το ΚΚΕ και τον ΣΥΡΙΖΑ) έκαψε εσκεμμένα τρεις εργαζόμενους της τράπεζας Marfin επειδή δεν απεργούσαν.
Ο Τάκης Μίχας βεβαιώνει τους αναγνώστες του ότι όλα αυτά δεν οφείλονται στην κρίση, αλλά είναι «παράγωγα της απόπειρας της ολοκληρωτικής αριστεράς να εκμεταλλευτεί την οικονομική κρίση και να καταστρέψει τους υπάρχοντες δημοκρατικούς και οικονομικούς θεσμούς της χώρας» έτσι ώστε καταστρεφόμενη η Ελλάδα να μπορέσει να ακολουθήσει τον δρόμο που οδηγεί στο… Βορειοκορεατικό μοντέλο… Είναι η παθητικότητα, λέει ο Τάκης Μίχας, των κομμάτων που εκπροσωπούν τα ευρύτερα μεσαία στρώματα στην Ελλάδα, η οποία επιτρέπει την δράση αυτών των ολοκληρωτικών ομάδων - διότι πιστεύει κανείς πως αν ο ΣΥΡΙΖΑ ερχόταν στα πράγματα θα ανταπέδιδε την αποδοχή της λειτουργίας των κομμάτων αυτών;
Αυτά τα απίστευτα λέγονται δίχως ίχνος ειρωνείας. Είναι φαίνεται η στιγμή που η φιλελεύθερη κατ’ όνομα δεξιά ανακαλύπτει πάλι τις εμφυλιοπολεμικές της ρίζες, προκειμένου να βρει τρόπο να αντιπαρέλθει την χρεοκοπία της. Αν γράφονταν σε Ελληνικό έντυπο, θα επρόκειτο περί γραφικοτήτων, για άλλη μια ένδειξη της διολίσθησης ενός τμήματος της άρχουσας τάξης της χώρας στον αυταρχικό αντικομμουνισμό, σε μια νέα κομμουνιστοφαγία, κατάλληλα μόνο για χλευασμό.
Το ότι δημοσιεύεται όμως σε ένα έντυπο που διαβάζεται από το συντηρητικότερο τμήμα των βορειοαμερικανικών (και όχι μόνο) ελίτ αλλάζει τα πράγματα.
Εκτός από την υποβολή των διαπιστευτηρίων της Δημοκρατικής Συμμαχίας πέραν του Ατλαντικού, ως τμήμα μιας διαφαινόμενης συμμαχίας προθύμων για την υπεράσπιση των πολιτικών λιτότητας και άγριας αναδιανομής εισοδήματος, υπάρχει κάτι το ανησυχητικό στο κείμενο: Πρόκειται ουσιαστικά για κάλεσμα για την επιβολή κατάστασης έκτακτης ανάγκης, και για την ενημέρωση των «σοβαρών» κύκλων των ΗΠΑ περί της αναγκαιότητας μιας τέτοιας κίνησης. Η κατακλείδα του κειμένου τα λέει όλα:

...«Αν η πολιτική ελίτ της Ελλάδας δεν συνειδητοποιήσει την σοβαρότητα των όσων συμβαίνουν και δεν δράσει τώρα για να αποκαταστήσει την κυριαρχία του δημοκρατικού νόμου, οι προσπάθειες να αντιμετωπιστούν τα οικονομικά προβλήματα της Ελλάδας θα αποδειχθούν μάταιες»...

Με δεδομένο το εξωπραγματικό των όσων καταγγέλλει (και το οποίο πρέπει να αντιλαμβάνεται και ο ίδιος) το όλο άρθρο μπορεί να εκληφθεί σαν μια πρόσκληση σε συνταγματική εκτροπή. Πίσω από τον πεφωτισμένο φιλελευθερισμό, ξεπροβάλλει η Μακρόνησος, ελάχιστα ανακαινισμένη…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην Αυγή της 22/4/2011 . Το πλήρες άρθρο του κ. Μίχα στην WSJ αναπαράγεται εδώ

Permalink | Leave a comment  »

Karl Marx: Για την ελευθερία του Τύπου

1. Εκείνο που ίσως έχει μακροπρόθεσμα μεγαλύτερη σημασία και από το περιεχόμενο των όσων διαρρέουν από το Wikileaks, είναι η αποκάλυψη μέσα από την ανακλαστική αντίδρασή του, ενός διάχυτου πλην ισχυρότατου μηχανισμού διαδικτυακού ελέγχου διαθέσιμου σε κράτη και μεγάλους οργανισμούς. Ένα κύμα καθεστωτικών εμποδίων ορθώθηκε μπροστά στο Wikileaks από την αρχή της δημοσίευσης των διπλωματικών τηλεγραφημάτων: Από την Amazon, που έδιωξε το wikileaks από τους διακομιστές της, και την Paypal, που σταμάτησε τη μεταβίβαση δωρεών προς την οργάνωση, και από τις μαζικές ηλεκτρονικές επιθέσεις που δέχθηκε, πιθανά κρατικά καθοδηγούμενες, στο κλείσιμο των λογαριασμών του Wikileaks από Visa και Master Card, το πάγωμα των καταθέσεων της οργάνωσης σε ελβετική τράπεζα, και την εμπλοκή κατά σχεδόν κωμικό τρόπο των δικαστικών συστημάτων της Σουηδίας και της Βρετανίας, καθώς και της Ίντερπολ. Είναι πιθανότερο η καταδιωκτική μανία να εστίαζε λιγότερο στην προσπάθεια άμεσης φίμωσης των υπό διαρροή εγγράφων (που είχαν διαδοθεί στο διαδίκτυο κρυπτογραφημένα μέσω torrents, ούτως ή άλλως - και μάλλον κανείς δεν πίστευε πως θα μπορούσαν να μαζευτούν), και περισσότερο στο να πλήξει την οικονομική βάση και τις “επιχειρησιακές δυνατότητες” της οργάνωσης και να αποθαρρύνει επίδοξους μιμητές. Δεν ήταν δηλαδή πρωταρχικά προσπάθεια άμεσου κλεισίματος του Wikileaks, αλλά εκφοβισμού και περιορισμού μελλοντικών απωλειών.

2. Το επεισόδιο αυτό συμβαίνει την στιγμή που βασικές ελευθερίες στο διαδίκτυο όπως μέχρι τώρα το γνωρίζαμε αμφισβητούνται ή δέχονται επιθέσεις, καθώς οι προσπάθειες τιθάσευσης του Παγκόσμιου Ιστού σε απλό χώρο επιτηρούμενης εμπορευματικής διακίνησης, με πολιορκητικό κριό τα πνευματικά δικαιώματα, οξύνονται:

• Η διακρατική συμφωνία ACTA είναι στον δρόμο για το πέρασμά της σε ευρωπαϊκές οδηγίες μετά την προώθησή της από τις ΗΠΑ, "παγώνοντας" τη λειτουργία του διαδικτύου με μια πρωτοφανώς περιοριστική ερμηνεία των θεμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας παγκοσμίως, που απειλεί την ελευθερία της έκφρασης και το δικαίωμα στο ιδιωτικό απόρρητο των πολιτών των χωρών που θα την υιοθετήσουν
• Η απόφαση της Google να λογοκρίνει αποτελέσματα αναζητήσεων που σχετίζονται με αρχεία torrent, προκειμένου να “πολεμήσει την πειρατεία”
• Η αμφίβολης νομιμότητας κατάσχεση domain names διαμοιρασμού αρχείων, από την κυβέρνηση των ΗΠΑ
• Τέλος βρίσκεται σε εξέλιξη και στις δύο όχθες του Ατλαντικού μια προσπάθεια επηρεασμού της βασικής “δημοκρατικής” αρχιτεκτονικής του Διαδικτύου, της “δικτυακής ουδετερότητας” για τη διευκόλυνση της εμπορευματικής διακίνησης , απειλή που επικρέμεται ήδη ιδίως σε ότι αφορά τις συνδέσεις μέσω κινητών συσκευών.

Ο περιορισμός του Διαδικτύου μοιάζει να είναι τμήμα της σκοτεινής αντιμεταρρύθμισης που εξελίσσεται σε όλα τα επίπεδα στη Δύση

3. Η ανθεκτικότητα του Wikileaks και η ευρεία και διάχυτη υποστήριξη που έχει κερδίσει είναι λόγος αισιοδοξίας. Δεν είναι απλά πως το όλο εγχείρημα απέδειξε πως μπορεί να επιβιώσει ακόμα και υπό τις ισχυρότερες απειλές και τις οξύτερες επιθέσεις: έχει δημιουργήσει γύρω του και ένα παγκόσμιο κίνημα που έδρασε σαν ασπίδα. Είναι εντυπωσιακή η ταχύτητα με την οποία κινητοποιήθηκε ολόκληρος ο Παγκόσμιος Ιστός για να διατηρήσει ενεργό και να παρακολουθεί τις αναγκαστικές μετακινήσεις του ιστοχώρου, αλλά και δημιουργήθηκαν αυθόρμητες εκστρατείες υποστήριξής του.

Ιδιάζουσας σημασίας είναι η κινητοποίηση της νεφελώδους συλλογικότητας από κομάντο του ιστού / “τρολ με άποψη”, που δρουν υπό το ψευδώνυμο Anonymous, μια ομάδα από υπέροχους και συχνά ταυτόχρονα ενοχλητικούς αυτόκλητους τιμωρούς του περιορισμού του λόγου (μεταξύ άλλων), που εκδικήθηκαν για την ταλαιπωρία του Wikileaks με επιθέσεις σε Amazon, Mastercard κ.λπ. Απέδειξαν ότι η αποκεντρωμένη φύση του διαδικτύου επιτρέπει τον ηλεκτρονικό ανταρτοπόλεμο, όπως η ζούγκλα και τα βουνά τον πραγματικό. Πρόκειται για μια πρώτη αψιμαχία σε έναν εν δυνάμει μόνιμο πόλεμο χαμηλής (ή και μη) έντασης. Η ανάμειξή τους στις πρόσφατες βορειοαφρικανικές εξεγέρσεις στο πλευρό των διαδηλωτών, ίσως να είναι ένα ακόμα σημάδι εξελισσόμενης πολιτικοποίησής τους.

4. Σε μια εποχή γενικευμένης κρατικής και εταιρικής επιτήρησης, αποτελεί κάποιου είδους παρηγορία πως υφίστανται έστω και συμβολικά τρόποι για την αναστροφή των κανόνων και την απόδοση στους πολίτες της δυνατότητας να κατασκοπεύουν εκείνοι τις κυβερνήσεις τους - και όχι, όπως συνηθίζεται, το αντίθετο...

5. Το Wikileaks αναπόφευκτα θα βγει δυναμωμένο από την περιπέτειά του αυτή. Έχει ηρωοποιηθεί από ευρύτατο φάσμα χρηστών του διαδικτύου, σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου, έχει αξιοπιστία ως προς τις προθέσεις του, και έτσι θα προσελκύσει περισσότερους, μάλλον, υποψήφιους “διαρροείς”, αλλά και συνδρομητές κάθε είδους. Έχει αποκτήσει ήδη πανίσχυρους εχθρούς και θα αποκτήσει περισσότερους, καθώς ο Ασσάνζ έχει δηλώσει πως επόμενος στόχος αποκαλύψεων θα είναι μια μεγάλη αμερικανική τράπεζα. Ο Τζούλιαν Ασσάνζ, αν επιζήσει των “ατυχημάτων” που καραδοκούν και των νομικών του ταλαιπωριών, θα γίνει διαδικτυακός θρύλος και σύμβολο της ελευθερίας του λόγου, ή/και ένα ακόμα ναρκισσευόμενο ψώνιο παγκόσμιας φήμης. Αλλά το Wikileaks δεν είναι ο Ασσάνζ. Η οργάνωση θα επιβιώσει ανεξάρτητα από την τύχη του.

6. Η υπόθεση Wikileaks θα αλλάξει αναμφισβήτητα τον τρόπο που διακινείται η απόρρητη πληροφορία και θα αυξήσει την εγρήγορση των κρατικών και των εταιρικών επικοινωνιών. Οι δυσχέρειες που αυτό θα προκαλέσει στους διαδρόμους της εξουσίας, μπορεί να εκληφθούν και αυτές σαν μια ήσσων πηγή ικανοποίησης για το σύμπαν των πληβείων, των οποίων την δυσχέρεια οι εν λόγω διάδρομοι απεργάζονται τελευταία υπερωριακά.

7. Μέσα από όλη αυτή την αλυσίδα γεγονότων, το Wikileaks επινοεί μια νέα μορφή και διαδικασία "περίπου ερευνητικού ρεπορτάζ" για τον 21ο αιώνα. Η συνέργειά του με μεγάλες παγκόσμιες εφημερίδες, θα επαναληφθεί, θα παραλλαχθεί και θα κοπιαριστεί, σε όλο τον κόσμο. Θα εμπλέκει στη διάδοση και την επεξεργασία των διαρροών «απλούς» πολίτες: όλη την σφαίρα διαλόγου του διαδικτύου που αποδείχθηκε κρίσιμη στην υποστήριξη της τρέχουσας υπόθεσης

8. Η περιπέτεια του Wikileaks θα χρησιμεύσει επίσης και σαν πηγή διδαγμάτων για εναλλακτικές στρατηγικές διαδικτυακής επιβίωσης. Εγείρει την ανάγκη της ανάδειξης περισσότερων μηχανισμών εξασφάλισης της ελευθερίας του λόγου στο διαδίκτυο απέναντι σε κρατικές και εταιρικές πρακτικές που κάθε άλλο παρά ενδιαφέρονται για την υπεράσπισή του. Για κάποιου είδους “σκιώδη υποδομή” δημοκρατικής ασφαλείας που θα περιλαμβάνει π.χ. από μη-επιτηρούμενους και μη-εμπορευματικούς χώρους απομακρυσμένης αποθήκευσης και συστήματα P2P DNS, μέχρι εναλλακτικούς (γενικά μη-κερδοσκοπικούς) παρόχους διαφόρων υπηρεσιών, ή ακόμα και εναλλακτικά ασύρματα δίκτυα κ.λπ. Η ηλεκτρονική συσκότιση του Μουμπάρακ και η αντίδραση σε αυτή είναι πολλαπλά διδακτική.

9. Υποκείμενα που θα οικοδομήσουν την απαραίτητη άτυπη συμμαχία (σε παγκόσμιο επίπεδο) η οποία θα μπορεί να στηρίξει ποικιλοτρόπως ένα τέτοιο σχέδιο, υφίστανται και διατρέχουν ως ένα σημείο τις ιδεολογικές γραμμές. Ακαδημαϊκοί, κοινότητες και εταιρείες ΕΛ/ΛΑΚ ή συλλογικότητες ελεύθερης δημιουργίας, ορισμένες ΜΚΟ, αλλά και πολιτικά κόμματα (πεδίο δόξας λαμπρό για μια σοβαρή συνάντηση του Κόμματος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς με τα Πειρατικά κόμματα στην Ευρώπη π.χ.) και κινήσεις, ανεξάρτητα ΜΜΕ κοκ. Μεταξύ αυτών είναι απαραίτητο να υπάρξει μια σιωπηλή έστω συνεννόηση που θα επιτρέψει τη συμμετοχή τους σε ένα τέτοιο σχέδιο.

10. Έτσι το Wikileaks μπορεί και πρέπει να αποτελέσει παράδειγμα που αναζητεί μιμητές σε όλα τα μέτωπα. Δεν είναι μια σταθερή οργάνωση: είναι μια ιδέα, μια ανοιχτή πρόταση, ένα πρότυπο. Προσφέρει πολύ περισσότερα από τον όγκο απόρρητου περιεχομένου που αποκαλύπτει, από άλλη μια μεριά, εγκλήματα και υποκρισία κυβερνήσεων: παρέχει την απόδειξη ότι μια τέτοια οργάνωση μπορεί να υπάρξει και να έχει αποτέλεσμα.

11. Δημοσιογράφοι και σχολιαστές έχουν ερμηνεύσει το Wikileaks κατά διάφορους τρόπους – το θέμα είναι όμως να το μιμηθούμε και να το υπερβούμε.

[Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην Αυγή της 6/2/2011 και είναι γενικά βασισμένο σε κείμενο που δημοσιεύθηκε στο κοινοτικό πανευρωπαϊκό ιστολόγιο European Tribune]

Permalink | Leave a comment  »

Permalink | Leave a comment  »

Permalink | Leave a comment  »

Δεν θα μιλήσω για τα θύματα της δολοφονικής επίθεσης στην Marfin την 5^η Μαΐου. Ήμουν στον τόπο του εγκλήματος, τμήμα της μεγαλειώδους πορείας, λίγο μετά το φονικό, την ώρα περίπου που έφτανε η πυροσβεστική. Έχω συνεπώς ιδία εικόνα.

Δεν θα μιλήσω λοιπόν για τα θύματα και τον θάνατό τους γιατί έχουν σπεύσει να μιλήσουν άλλοι. Και ορισμένοι εξ αυτών να μιλήσουν με ήθος χρηματιστή που βγάζει κέρδος από την καταστροφή τρίτων. Γιατί είναι πρόστυχο που πριν προλάβουν να σβήσουν οι φωτιές καλά-καλά είχαν πέσει τα ιδιοτελή κοράκια της εξουσίας και των ΜΜΕ, αλλά και οι ιδεοληπτικοί πάσης φύσης, πάνω στα πτώματα προσπαθώντας να αντλήσουν πολιτική υπεραξία από αυτά, να τα χρησιμοποιήσουν σαν οδόφραγμα στήριξης της πολιτικής τους.

Τη σπουδή να αποδοθεί το φονικό στους διαδηλωτές γενικά, στην αριστερά, σε οποιονδήποτε άλλο εκτός από όσους όντως έκαψαν, θα την ζήλευαν και οι δικηγόροι των δραστών. Τα μεταφερθέντα σχόλια διαδηλωτών – όσα δεν έδειχναν συμπάθεια, διότι όσα έδειχναν ή κάθε ιστορία απόπειρας συνδρομής στην διάσωση εξοβελίστηκαν περίπου από την "επίσημη" περιγραφή του γεγονότος – σχόλια φριχτά, αλλά που έγιναν (και ήμουν αυτόπτης) την ώρα που με την πυροσβεστική παρούσα όλοι θεωρούσαμε ότι οι εγκλωβισμένοι ήταν εκείνοι που βλέπαμε στα μπαλκόνια μόνο και το όλο επεισόδιο είχε λήξει χωρίς θύματα – εξισώθηκαν με δολοφονίες. Και είναι αξιοπερίεργο πώς η μετά βδελυγμίας απαξίωση των Ελλήνων εργαζομένων γενικά από τα ίδια περίπου στόματα, συμβαδίζει με την οδύνη για τους συγκεκριμένους εργαζομένους. Οι δράστες, οι φυσικοί αυτουργοί, δεν αντιμετωπίζονται παρά σαν προβολές των σκιών ιδεολογικών εχθρών πάνω στην πραγματικότητα. Εξ ου και ελάχιστοι ασχολούνται με αυτούς δυστυχώς.

Αντί λοιπόν να σπεύσω και εγώ να στίψω πολιτικές υπεραξίες από τους νεκρούς (και έγινε και η ανάποδη καπήλευση, όντως) να πω δύο συναφή, προφανή πράγματα:

Οι διαδηλώσεις, που ποτέ δεν ήταν σχολικές παρελάσεις, όσο και να περιφρουρηθούν, δεν πρόκειται ποτέ να είναι παρελάσεις πειθαρχημένων αγγέλων. Ιδίως όσο οι συμμετέχοντες δεν είναι κάποιος κομματικός στρατός αλλά ανένταχτος πολιτικά κόσμος που κατεβαίνει αυθόρμητα. Τα κομματικά μπλοκ περιφρουρήθηκαν επαρκώς μάλλον αυτή τη φορά. Τα εξωκομματικά, όχι. Λαοθάλασσες 50 και 100 χιλιάδων ανθρώπων όμως δεν περιφρουρούνται και δεν αστυνομεύονται εύκολα. Πουθενά στον κόσμο και ιδιαίτερα σε συνθήκες γενικευμένης οργής.

Αλλά οι πορείες θα μοιάζουν με οάσεις οργανωμένου πασιφισμού σε λίγο γιατί η βία δεν θα σταματήσει εδώ.

Θέλω να πω με αυτό πως οι μέρες που μας έρχονται, οι δύσκολες ημέρες, επιφυλάσσουν πολλή βία. Βία όχι μόνο πολιτική, ή «πολιτική»: βία κοινωνική, βία κατασταλτική, βία τυφλή, βία εγκληματική. Ο δρόμος που θα ακολουθήσει, στον οποίο θα συρθεί η Ελληνική κοινωνία είναι ένας δρόμος έξαρσης της βίας σε κάθε της μορφή. Στις υπό κατάρρευση χώρες, σε όλο τον κόσμο ανθίζει το έγκλημα και ανάβει ο «πόλεμος όλων εναντίων όλων». Αν η έξαρση της γενικευμένης βίας είναι ένα σύμπτωμα βαθιών συστημικών κρίσεων, η βία θα είναι τόσο έντονη στην περίπτωσή μας, όσο και η κρίση: εν δυνάμει πάρα πολύ. Σε αυτό το τοπίο η καταστολή θα δρα σαν καύσιμο της βίας και θα την εξαπλώνει αντί να την περιορίζει.

Το μόνο μερικό αντίδοτο απέναντι στη βία μόνο από τα κάτω μπορεί να προέλθει. Είναι η επανεφεύρεση της κοινότητας και της αλληλεγγύης, η διάρρηξη του μικροαστικού ατομισμού που γεννά την τερατωδέστερη βία. Όσο και να είναι εκτός της κυρίαρχης συζήτησης, το φονικό της Marfin ανέδειξε τον θρίαμβο του ατομισμού απέναντι στο αξιακό σύμπαν της συλλογικότητας. Είναι μια ευκαιρία, αν μη τι άλλο να αναστρέψουμε αυτή τη διολίσθηση στη βαρβαρότητα και να περιφρουρήσουμε την εκάστοτε πορεία και τους συναδέλφους μας, όχι με ρόπαλα, αλλά με την ηθική ηγεμονία της αλληλεγγύης.

Permalink | Leave a comment  »

 Στον γενναίο νέο κόσμο που μπαίνουμε, θυσία στους θεούς των αγορών, το πρώτο αρνί που τρώνε οι λύκοι αξιολόγησης και τα λοιπά αρπακτικά από το μαντρί της ευρωζώνης, στην πορεία προς ένα χρηματοοικονομικό Aρμαγεδδώνα - ύστατο στάδιο του υπαρκτού καπιταλισμού άλλωστε, πρέπει να προσπαθήσουμε να θυμόμαστε. Ανεξάρτητα από όλα τα άλλα, για να υπάρξει κάποια στιγμή και λογαριασμός και προοπτική στο μέλλον, όσο μακρινό και να είναι αυτό.

-          Να θυμόμαστε πως, ό,τι και να λένε οι ομιλούσες κεφαλές της πολιτικής, της μιντιοκρατίας και της αρπαχτής όλα αυτά που συμβαίνουν με τις αγορές δεν είναι φυσικά φαινόμενα, δεν είναι τσουνάμι, σεισμοί, τυφώνες. Είναι ανθρώπινες πρακτικές που έχουν κατασκευαστεί για να μεγιστοποιούν βραχυπρόθεσμα το κέρδος κάποιων. Όχι το δικό μας όμως.  

-          Να θυμόμαστε ότι οι ειδικοί στην τηλεόραση είναι ειδικοί του συμφέροντος των αφεντικών τους, πρώτα και κύρια. Είναι τα παπαγαλάκια όλων εκείνων που θα βγάλουν λεφτά από την δικιά σου καταστροφή, ή έστω θα βασιστούν σε σένα για να μην χάσουν. Εσύ θα χάσεις. Όπως έχανες και όλα αυτά τα χρόνια της «ανάπτυξης», μόνο που τώρα θα χάσεις πολύ. Πάρα πολύ.

-          Να θυμόμαστε επίσης πως αυτοί όλοι που σου ζητάνε θυσίες από τηλεάμβωνος, δεν πρόκειται να θυσιάσουν παρά ελάχιστα (στην χειρότερη περίπτωση για αυτούς) από τα περισσεύματά τους, και θα κάνουν τα πάντα για να τους τα συντηρήσεις εσύ, από το υστέρημά σου. Έχουν συμφέρον να σε πείσουν ότι εσύ βασικά φταις.

-          Να θυμόμαστε πως, όπως λέει ο Νόαμ Τσόμσκι, δεν πρέπει ποτέ να υποτιμάμε το παθιασμένο μίσος των ελίτ για την δημοκρατία και για την πλέμπα.

-          Να θυμόμαστε πως ο μετριασμός της συλλογικής δυστυχίας περνάει από την συλλογική δράση, από την αλληλεγγύη. Χωρίς αυτή ανοίγεται μπροστά μας μια περίοδος ανείπωτης βαρβαρότητας.

-          Να θυμόμαστε πως ο πελατειακός δημόσιος τομέας, η γενίκευση της διαφθοράς, η αθλιότητα των δημοσίων υπηρεσιών, το δαπανηρό εργολαβικό πάρτι των Ολυμπιακών Αγώνων, οι μίζες και οι τεράστιοι εξοπλισμοί, το σκάνδαλο των φαρμάκων και της ελλειμματικής παροχής περίθαλψης στην χώρα κ.ο.κ… όλα αυτά δεν προέκυψαν αυθόρμητα, προέκυψαν σκόπιμα, προς όφελος κυρίως εκείνων που διαχειρίστηκαν την οικονομική και την πολιτική εξουσία.

-          Να θυμόμαστε πως τα αποτελέσματα του ΔΝΤ το δείχνει η κατεστραμμένη Λετονία. Η οποία θα έχει υποστεί στο τέλος του έτους μείωση του ΑΕΠ της κατά 25% μέσα σε τρία χρόνια, την ταχύτερη κατάρρευση οικονομίας σε καιρό ειρήνης στην ιστορία. Με κοινές παραμέτρους με την Ελλάδα την παρέμβαση του ΔΝΤ και την αδυναμία νομισματικής αντίδρασης.

-          Να θυμόμαστε πως η εν λόγω Λετονία, και ιδιωτικοποιήσεις είχε κάνει, και την νεοφιλελεύθερη ορθοδοξία ασπαστεί, αλλά παρόλα αυτά κατέρρευσε στην κρίση. Ίσως αυτό να δείχνει και τα όρια των ευθυνών της Ελληνικής νοσηρότητας για την κρίση χρέους της χώρας.

-          Να θυμόμαστε πως τίποτα από όλα αυτά που θα μας φορτώσουν δεν θα βγάλει  μεσοπρόθεσμα παρά στην χρεοκοπία και στην εξαθλίωση, διότι ποτέ τέτοιου είδους μέτρα του ΔΝΤ δεν είχαν διαφορετικό αποτέλεσμα. Μακροπρόθεσμα είμαστε άλλωστε όλοι νεκροί, όπως είχε πει και ο Κέυνς.

-          Να θυμόμαστε πως οι περισσότεροι πλούσιοι έχουν βγάλει ήδη τα λεφτά τους σε ασφαλέστερες χώρες και τα έχουν επενδύσει σε ασφαλέστερες αγορές.

-          Να θυμόμαστε ποιοι πρωτοστάτησαν, ποιοι μας διοίκησαν και μας οδήγησαν σε αυτό το κακό. Και να μην το ξεχάσουμε ποτέ. Και να μεταλαμπαδεύσουμε την απέχθεια, το μίσος για όλο αυτό το σύστημα, το τοπικό και το παγκόσμιο, στα παιδιά μας, στα εγγόνια μας.

Permalink | Leave a comment  »

Αν θέλει κανείς να δει πόσο εύθραυστο είναι όλο το σύστημα των ανθρωπίνων - και ιδίως το οικονομικό οικοδόμημα - η έκρηξη του Ισλανδικού ηφαιστείου με το δυσπρόφερτο όνομα (Eyjafjallajökull - Έιγιαφγιατλαγιοκούτλ η πλησιέστερη απόδοση σε ελληνική γραφή) ήταν η καλύτερη επίδειξη: Το σύστημα μεταφορών της Ευρώπης, και κατ’ επέκταση του κόσμου, πάγωσε από την έκρηξη και την διάχυση του νέφους ηφαιστειακής τέφρας πάνω από την ήπειρό μας.

 Για μια εβδομάδα περίπου η Ισλανδική στάχτη, διατάραξε τις ροές ανθρώπων και αγαθών ανά την Ευρώπη, αλλά και τον κόσμο. Έβλαψε φυσικά τις αεροπορικές εταιρείες (για τις οποίες περισσότερα παρακάτω), ματαίωσε συναντήσεις κορυφής, ταλαιπώρησε χιλιάδες επί χιλιάδων επιβατών, έβλαψε την Ευρωπαϊκή οικονομία συνολικά, αλλά και κάθε άλλη οικονομία που βασίζεται σε εξαγωγές αγαθών προς την Ευρώπη: Η Κένυα π.χ. έχανε 3 εκατομμύρια δολάρια  την ημέρα από την μη-εξαγωγή οπωροκηπευτικών προϊόντων, ανάλογες απώλειες υπήρξαν παντού στον κόσμο.

Διαπιστώσαμε εκ του σύνεγγυς την ισχύ των φυσικών φαινομένων, καθώς όλα αυτά δεν ήταν παρά τα αποτελέσματα μιας μέτριας για ηφαιστειακά στάνταρ, ηφαιστειακής έκρηξης. Αναρωτιέται κανείς πόσες άλλες εκπλήξεις και αποσταθεροποιήσεις επιφυλάσσει η φύση, σε έναν παγκόσμιο πολιτισμό που λειτουργεί, όπως φάνηκε,  χωρίς σχεδιασμούς εκτάκτων αναγκών…  Η κλίμακα της διαταραχής στάθηκε αφορμή για να φανούν τα όρια της υπευθυνότητας των ευρωπαϊκών, ιδιωτικών πλέον, αεροπορικών εταιρειών, αλλά και πρόσφερε μια κλίμακα για να μετρήσουμε τις αλλαγές που απαιτούνται στον τρόπο λειτουργίας της παγκόσμιας οικονομίας για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής.

Οι αεροπορικές εταιρείες αποσταθεροποιήθηκαν αρκούντως βεβαίως: υπολογίζουν πως έχασαν κάπου 1,2 δις. Ευρώ σε έσοδα την προηγούμενη εβδομάδα από την παύση των πτήσεων. Δεν υπάρχει βέβαια ανάλογος υπολογισμός και για τα αντίστοιχα έξοδα - π.χ. καύσιμα – που αποφεύχθηκαν, ούτε συνυπολογίστηκε το γεγονός ότι ένα μεγάλο μέρος των επιβατών που δεν πέταξαν με την απαγόρευση, πέταξαν αμέσως μετά, με την άρση της– άρα ένα ποσό από αυτά τα έσοδα απλά αναβλήθηκαν. Μέσα στο χάος, είχαν ήδη αρχίσει να κατηγορούν τις κυβερνήσεις της Ευρώπης και την ΕΕ για «υπερβολική αντίδραση», βασισμένοι στο ότι κανένας δεν έχει ιδέα ποιο είναι το ασφαλές όριο συγκέντρωσης ηφαιστειακής τέφρας μέσα στο οποίο μπορεί να πετάξει ασφαλώς ένα εμπορικό αεροπλάνο. Όμως ξέρουμε πως δύο τουλάχιστον αεροπλάνα που έτυχε να πετάξουν είχαν σοβαρό πρόβλημα, ενώ οι κατασκευάστριες εταιρείες των αεροσκαφών, προειδοποιούν για την σοβαρότητα του κινδύνου, και άμεσα, αλλά και στο μέλλον, εξαιτίας των βλαβών που προκαλούν στον κινητήρα. Οι βλάβες στον κινητήρα των αεροσκαφών είναι ορατές και σε μαχητικά αεροπλάνα της Φινλανδικής Πολεμικής Αεροπορίας που έκαναν δοκιμαστικές πτήσεις μέσα στο νέφος της τέφρας. Με άλλα λόγια οι αεροπορικές εταιρείες στην Ευρώπη απαιτούσαν το δικαίωμα να ρισκάρουν με την ζωή των επιβατών τους, χρησιμοποιώντας την αβεβαιότητα για την ακριβή γεωγραφική κατανομή και συγκέντρωση σωματιδίων τέφρας σε διάφορα ύψη ως επιχείρημα υπέρ της ρυθμιστικής απραξίας. Ευτυχώς οι ρυθμιστικές αρχές της ΕΕ διατηρούν ακόμα την σοβαρότητά τους

Η πίεση αυτή ίσως να μην ήταν παρά προετοιμασία για την απαίτηση ενίσχυσης από τις Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Ενισχύσεις που κρίθηκαν παράνομες από την ΕΕ π.χ. στην περίπτωση της Ολυμπιακής. Βέβαια οι Ευρωπαϊκές αερογραμμές, ιδιωτικοποιημένες πλέον, υπολογιζόταν πως θα είχαν ζημιά φέτος – πριν την παύση πτήσεων λόγω της τέφρας – περί τα 2 δισ. Ευρώ. Οπότε μια επιδότηση θα βοηθούσε τους μετόχους τους.  Πρόκειται για άλλη μια εκδοχή του κλασσικού προτάγματος του υπαρκτού καπιταλισμού: κοινωνικοποιούμε τις ζημιές και ιδιωτικοποιούμε τα κέρδη.

Η έκρηξη όμως του Eyjafjallajökull, μας έδειξε και κάτι σημαντικό για την κλιματική αλλαγή: Υπολογίστηκε πως το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) που εκλύθηκε όλες αυτές τις ημέρες από το ηφαίστειο είναι λιγότερο (από 15 έως 50%), από το διοξείδιο του άνθρακα που ΔΕΝ εκλύθηκε από τις πτήσεις που ματαιώθηκαν. Με δεδομένο ότι το διοξείδιο του άνθρακα δεν είναι το μόνο, ούτε και το «δραστικότερο» κλιματικά, αέριο του θερμοκηπίου που εκλύεται από τους κινητήρες των αεροπλάνων, ενώ αντίθετα η ηφαιστειακή έκρηξη δρα συνολικά «ψύχοντας» την ατμόσφαιρα (λόγω της «σκίασης» ας πούμε της επιφάνειας της γης από το διάχυτο πέπλο της τέφρας), αποκτά κανείς μια αίσθηση της κλίμακας της ανθρώπινης επίδρασης στην γήινη ατμόσφαιρα και εξ αυτής και στο κλίμα.

Η παγκόσμια αεροπορική βιομηχανία προκαλεί με τις δραστηριότητές της την εκπομπή, κάθε χρόνο, τρεισήμισι φορές περισσότερου διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, από ότι ΟΛΗ η ηφαιστειακή δραστηριότητα ΟΛΩΝ των ηφαιστείων του κόσμου.  Πρόκειται για κολοσσιαίο νούμερο. Ιδίως όταν σκεφτεί κανείς πως δεν μιλάμε παρά για το 3% των σχετικών ανθρωπογενών εκπομπών στον πλανήτη, αλλά και πως, όπως είπαμε, το CO₂, δεν είναι το μόνο αέριο του θερμοκηπίου που εκλύεται από τις αεροπορικές πτήσεις.  Με άλλα λόγια οι παγκόσμιες εκπομπές CO₂ είναι πάνω από εκατό φορές περισσότερες από εκείνες που προκαλεί η ηφαιστειακή δραστηριότητα παντού στον πλανήτη. 

Μια ματιά στις εικόνες της έκρηξης (που δεν εξέπεμψε παρά λιγότερο από ένα τρίτο των μέσων παγκόσμιων ηφαιστειακών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα ημερησίως) λοιπόν,  μας δίνει μια κλίμακα της έκτασης της ανθρωπογενούς διαταραχής της ατμόσφαιρας.

Και ξαναγυρνάμε έτσι στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα: Οι «αεροπορικές» εκπομπές αερίων θερμοκηπίου υπό κανονικές συνθήκες (δηλαδή αν δεν συμβεί κάποιο νέο οικονομικό κραχ και αν δεν υπάρξει παρέμβαση για τον περιορισμό τους, ή κάποια δραματική βελτίωση των καυσίμων που χρησιμοποιούνται), υπολογίζεται πως θα αυξηθούν σαν ποσοστό των παγκοσμίων ρύπων θερμοκηπίου τα επόμενα χρόνια. Αν οι μερικές μέρες περιορισμού των πτήσεων, στο 60% της Ευρώπης, προκαλούν παράλυση των πάντων, καταλαβαίνει κανείς την κλίμακα της παρέμβασης που χρειάζεται στην λειτουργία του παγκόσμιου συστήματος για τον περιορισμό της έκλυσης αερίων θερμοκηπίου. Ιδίως όταν οι εκπομπές  θα πρέπει να περιοριστούν δραματικά μέσα στις επόμενες δεκαετίες, απλά και μόνο για να έχουμε σαν ανθρωπότητα μια πιθανότητα να αποφύγουμε τα χειρότερα. Γίνεται έτσι σαφές πως το είδος της κοινωνικής και οικονομικής οργάνωσης που είναι συμβατό με τον περιορισμό των αερίων ρύπων είναι ασύμβατο με τα πράγματα όπως έχουν σήμερα.

Το καπνισμένο  Έιγιαφγιατλαγιοκούτλ, λειτουργεί σαν δείκτης κλίμακας στον χάρτη των μεταβολών που πρέπει να γίνουν για την άμβλυνση των συνεπειών της υπό εξέλιξη κλιματικής αλλαγής.

Permalink | Leave a comment  »

Ο William Gibson είναι ο πατέρας του Κυβερνοπάνκ ρεύματος της επιστημονικής φαντασίας, αλλά και νονός του κυβερνοχώρου.  Τα μυθιστορήματά του, ιδίως η τριλογία του Νευρομάντη (Neuromancer) πιο συγκεκριμένα, λειτούργησαν σαν καταλύτης της φαντασίας πολλών ανθρώπων που αργότερα πρωταγωνίστησαν στην διαδικτυακή έκρηξη και την νέα διάδοση της πληροφορίας. Μια σειρά από ιδέες του έχουν ήδη γίνει, έστω και με άλλο τρόπο από εκείνον που φαντάστηκε, πραγματικότητα, όπως και τμήμα της ορολογίας που επινόησε.

Μια όμως ιδέα του μοιάζει να παραμένει όμως στο στάδιο της μυθοπλασίας: η σύνδεση του ανθρωπίνου εγκεφάλου με πληροφορικά δίκτυα, μέσω υπολογιστών. Η ιδέα αυτή εικονογραφήθηκε στην ταινία Matrix: ήταν το βύσμα που έμπαινε σε ειδικά φτιαγμένη εσοχή στο σβέρκο του εισερχομένου στο Matrix, και το οποίο κατάγεται ευθέως από το ανάλογο σύστημα που χρησιμοποιούσε ο ήρωας του Johnny Mnemonic και του Neuromancer, Case, για να διεισδύει στον κυβερνοχώρο. Δυστυχώς η ιδέα αυτή – αλλά και άλλες ιδέες  αλληλοσύνδεσης εγκεφάλου-υπολογιστή που περιγράφει ο Gibson, όπως η δυνατότητα «κατεβάσματος» γνώσεων και εμπειριών, π.χ ξένων γλωσσών, - δεν έχει υλοποιηθεί στην πραγματικότητα.

Ακόμα.

Διότι η τεχνολογία ανάπτυξης διεπαφών εγκεφάλου-υπολογιστή έχει ήδη προχωρήσει τόσο, ώστε τέτοιες εμπορικές συσκευές να έχουν ήδη βγει στην αγορά. Η εταιρεία Guger Technologies λάνσαρε ήδη το σύστημα Intendix στην έκθεση ψηφιακής τεχνολογίας CeBIT στην Γερμανία, τον Μάρτιο που μας πέρασε. Δεν είναι ακριβώς η πρώτη (κυκλοφορούν βασικές κονσόλες παιχνιδιών κυρίως τέτοιου τύπου εδώ και 7-8 χρόνια, π.χ. το Emotiv) αλλά είναι η πρώτη που υποκαθιστά το πληκτρολόγιο για γραφή. Στοιχίζει ακόμα ακριβά (περί τα 7-8 χιλιάδες Ευρώ) και οι δυνατότητές του για κάποιον έμπειρο χρήστη (και η ταχύτητα εκμάθησής του συστήματος είναι ένα από τα πλεονεκτήματά του) λέγεται πως φτάνουν το ένα γράμμα το δευτερόλεπτο

Το σύστημα αυτό δεν είναι κάτι που απευθύνεται στον μέσο χρήστη. Είναι ένα σύστημα που επιτρέπει σε ανθρώπους με σοβαρά προβλήματα κινητικότητας και αναπηρίες να πληκτρολογούν λέξεις σε έναν υπολογιστή. Είναι όμως (μαζί με πολλά άλλα που αναπτύσσονται συνέχεια) ένα πρώτο, πρωτόγονο έστω, βήμα στην διασύνδεση ανθρώπινου εγκεφάλου και μηχανής.

Τα συστήματα αυτά που βασίζονται στην ηλεκτροεγκεφαλογραφία και στην «ανάγνωση» των ηλεκτρικών σημάτων των ηλεκτροεγκεφαλογραφημάτων, είναι τόσο διαδεδομένα ώστε υπάρχει, στα πρότυπα του ανοιχτού λογισμικού, και ένα κίνημα «ανοιχτής ηλεκτροεγκεφαλογραφίας» (Open EEG Project) που δημιουργεί μια κοινή βάση πληροφοριών και τεχνικών, ελεύθερα διαθέσιμων για όποιον θέλει να αναπτύξει τέτοια συστήματα.

Οι τεχνολογικοί δρόμοι που ανοίγονται από αυτή την σύνδεση του εγκεφάλου με υπολογιστικά συστήματα είναι αχανείς και πιθανώς και ηθικά αμφιλεγόμενοι. Η μηχανική ανάγνωση συναισθημάτων, ακόμα και προθέσεων είναι π.χ. μια δυνητική ερευνητική κατεύθυνση στο πεδίο (που ήδη ακολουθείται στην στρατιωτική έρευνα από ότι φαίνεται). Μια άλλη, με αντίθετο ηθικό πρόσημο μάλλον, είναι, όπως δείχνει η περίπτωση των μηχανημάτων τύπου Intedix, η διεύρυνση των προσωπικών δυνατοτήτων των ΑΜΕΑ.

Όπως και να έχει, η πορεία της τεχνολογικής εξέλιξης μοιάζει να οδηγεί με αργά βήματα τον κόσμο του William Gibson, ακόμα πιο κοντά στον δικό μας, σε μια ακόμα διάσταση.

Permalink | Leave a comment  »

1.       Η τρομοκρατία είναι ως προς τα ΜΜΕ και ιδίως τα τηλεοπτικά ΜΜΕ, ότι ο πατατοπαραγωγός για τους κατασκευαστές τσιπς. Είναι παραγωγός του προϊόντος που διακινούν. Ο ένας παράγει το τον τρόμο του θεάματος και ο άλλος πουλάει το θέαμα του τρόμου. Πρόκειται για συμβιωτική σχέση, αμιγώς επικοινωνιακού περιεχομένου με ασύμμετρα ποιοτικά οφέλη: ο μεν τρομοκράτης, ο ιδεολόγος ας πούμε τρομοκράτης, φαντασιώνεται ότι η πράξη του είναι παραδειγματική, ενώ τα Media δολώνουν σοκαρισμένους τηλεθεατές για να τους ανταλλάξουν με διαφημιστικά έσοδα.  

2.       Η διακίνηση του τρόμου προϋποθέτει, έναν πειστικό φορέα τρόμου. Έτσι κάθε υπό εξέταση τρομοκράτης πρέπει να βγαίνει στο γυαλί φρικαλέος και απειλητικός για τον μέσο τηλεθεατή. Επίσης πρέπει η φρίκη να είναι ανεπιφύλακτη.

3.       Από όλο το τηλεοπτικό υπερθέαμα της «σύλληψης των τρομοκρατών», ή τέλος πάντων μιας δράκας ανθρώπων οι οποίοι υποστηρίχθηκε από την ασφάλεια και δίκασε η τηλεόραση πως είναι τρομοκράτες – αλλά μέλλει να αποδειχθεί το βάσιμο του ισχυρισμού – το τρομακτικότερο για μένα ήταν ο ιερός ζήλος των κάποιων τηλεπαρουσιαστών / δημοσιογράφων να φανούν, νομιμοφρονέστεροι της Ασφαλείας. Έτσι διέδωσαν με εμφανή χαρά και θεατρική αποστροφή τον διάλογο-μαϊμού περί καλαμπουριών των τρομοκρατών ενώ σκοτωνόταν από την βόμβα τους ο νεαρός Αφγανός, προκειμένου να φανούν ακόμα απεχθέστεροι οι  βδελυροί τρομοκράτες. Από την πρώτη στιγμή  η ιστορία είχε τρίχωμα, έτρωγε μπανάνες και κρεμόταν από τα δέντρα, πλην όμως διακινήθηκε και ουδέποτε κανένας από όσο είδα την πήρε πίσω ως ψευδή.  Τα κανάλια έμοιαζαν να θεωρούν το κοινό τους δυνάμει οπαδούς της ένοπλης πάλης στην πλειοψηφία του και να προσπαθούν να μεταπείσουν οπαδούς αυτούς της τρομοκρατίας για το απεχθές της.

4.       Εντύπωση θα προκαλούσε το γεγονός ότι κανένας από τους (σε άλλες περιπτώσεις συνομωσιολογιότατους) τηλεσχολιαστές δεν επέμεινε στην χρονική σύμπτωση της εξάρθρωσης του Επαναστατικού Αγώνα με σημαντικές οικονομικές εξελίξεις. Θα προκαλούσε, λέω, αν τα ίδια κανάλια πέραν του Υπ. Προ.Πο. δεν είχαν επιδείξει και καταπληκτικές ικανότητες παπαγαλισμού οιασδήποτε «διαρροής», διέφευγε και από το Υπουργείο Οικονομικών τους τελευταίους μήνες. Πρόκειται για το ειδικό Ελλάδα φαινόμενο της ιδιωτικής και της κρατικής τηλεόρασης στο ρόλο της ομόφωνης ΥΕΝΕΔ των γραφείων τύπου των υπουργείων Δημοσίας Τάξης, ανέκαθεν.

5.       Διδακτική για το είδος του πολιτισμού που διαχειρίζονται τα κανάλια είναι και η επισήμανση για το ότι όποιος διαβάζει βιβλία οικονομίας, πολιτικής και άλλων ανατρεπτικών κλάδων είναι ύποπτος, με το ένα πόδι στην τρομοκρατία, δια του ζουμαρίσματος πάνω σε βιβλιοθήκες με έμφαση στα οικονομικά.

6.       Μια παγκόσμια πρωτοπορία στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας είναι η διευκόλυνση της αντιτρομοκρατικής στα τηλεοπτικά συνεργεία να κάνουν βόλτες και να πιάνουν ότι γουστάρουν μέσα σε υποτιθέμενους χώρους που βρίθουν (θα υπέθετε κανείς) στοιχείων της δικογραφίας.

7.       Δεν είμαι σίγουρος γιατί στην συγκεκριμένη περίπτωση, αντίθετα από άλλες περιπτώσεις, διέρρευσαν τα ονόματα των συλληφθέντων και χρησιμοποιήθηκαν από όλα τα κανάλια, από την πρώτη στιγμή. Δεν ήταν αυτή η κοινή πρακτική σε όλες τις περιπτώσεις. Υποτίθεται πως δύσκολα δημοσιοποιείται όνομα συλληφθέντος παρά μόνο μετά από καταδίκη. Πολύ δε μάλλον δεν προαλείφεται η ενοχή του. Υποτίθεται.

8.       Για την ίδια της φύση της νέας αυτής τρομοκρατίας (όποιοι και να’ναι οι φυσικοί της φορείς), μπορεί να πει κανείς πως είναι παιδί και αντάξια των ΜΜΕ που την παρήγαγαν ως λόγο και ως πολιτικό βάθος.

Permalink | Leave a comment  »

Το 1958, ο μετέπειτα θρύλος της επιστημονικής φαντασίας,  Isaac Asimov, δημοσίευσε ένα διήγημα που θα ονομαζόταν τελικά «Το άσχημο παιδάκι» ("The Ugly Little Boy"). Αφορούσε την υποθετική ιστορία ενός μικρού παιδιού Νεάντερταλ, το οποίο μεταφέρεται με χρονομηχανή στο παρόν (το μέλλον για τους αναγνώστες) για να μελετηθεί από επιστήμονες. Το παιδί το ανατρέφει μια παιδιατρική νοσοκόμος η οποία από ένα σημείο και πέρα δένεται μαζί του, τον ονομάζει Τίμμυ, αντιλαμβάνεται πως δεν υστερεί σε τίποτα από τα παιδιά Homo Sapiens και, όταν η μελέτη τελειώνει μετά από κάποια χρόνια, αρνείται να το αφήσει να πάει πίσω στην εποχή του (η οποία θα του είναι πλέον θανάσιμα ξένη) και, αποτυγχάνοντας να δραπετεύσει μαζί του, επιστρέφει, στην κλιμάκωση του διηγήματος, μαζί του στο απώτερο παρελθόν για να το προστατεύει.

Στις αρχές του προηγούμενου έτους, ο Τίμμυ έκανε ίσως το πρώτο βήμα για την μετάβαση από την μυθοπλασία στην πραγματικότητα: Αν και χρονομηχανές δεν έχουν επινοηθεί και είναι αμφίβολο αν θα επινοηθούν ποτέ, η επανεμφάνιση των Νεάντερταλ στην Γη μετά από 25.000 περίπου χρόνια θα διαμεσολαβηθεί από την γενετική.  Μετά από 5 χρόνια επίμονης εξαγωγής DNA από θραύσματα οστών Νεάντερταλ, μια ομάδα επιστημόνων από πολλές χώρες υπό την καθοδήγηση ερευνητών του Γερμανικού ινστιτούτου Μαξ Πλανκ, ανακοίνωσε πως κατόρθωσε να προσδιορίσει την αλληλουχία «ζευγών βάσεων» του DNA ενός Νεάντερταλ. Η καταγραφή είναι σε πρώτο στάδιο και καλύπτει περί το 63% των ζευγών, ενώ ο πλήρης προσδιορισμός της αλληλουχίας των νουκλεοτιδίων αναμένεται σε δύο χρόνια περίπου.
Ο προσδιορισμός αυτός θα βοηθήσει στην επίλυση πολλών αναπάντητων ερωτημάτων σχετικά με το εξάδελφό μας είδος που συνυπήρξε με τον άνθρωπο για δεκάδες χιλιάδες χρόνια. Αλλά ένας θα ήταν ο τρόπος μιας πραγματικά πλήρους μελέτης των Νεάντερταλ - και ήδη έχει τεθεί στο τραπέζι το σχετικό ερώτημα: Θα ήταν εφικτή και ηθικά σωστή η αναπαραγωγή ενός ατόμου Νεάντερταλ;
Και στα δύο αυτά ερωτήματα οι γνώμες διχάζονται:  Ο επικεφαλής της ομάδας του ινστιτούτου Max Plank, δρ. Svante Pääbo, το θεωρεί αδύνατον, αλλά άλλοι επιστήμονες θεωρούν κάτι τέτοιο άμεσα εφικτό, με κόστος περί τα 30 εκατομμύρια δολάρια. Το ηθικό κομμάτι είναι ίσως το πιο δύσκολο: θα ήταν θεμιτή η δημιουργία μεμονωμένων, πιθανότατα νοήμονων όντων απλά και μόνο για να μελετηθούν;  Δεν θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η απόλυτη αποξένωση που ένα τέτοιο ον θα ένοιωθε μέσα σε έναν κόσμο όπου θα προοριζόταν για πειραματόζωο και μόνο;  Και τι γίνεται αν είναι μεν σχετικά νοήμονα όντα, αλλά δεν μπορούν να παρακολουθήσουν τον ανθρώπινο πολιτισμό; Τα μεταχειρίζεσαι σαν ζώα, ή σαν ευφυή άτομα;
Πέραν από τα προφανή αυτά ερωτήματα τίθεται και ένα ακόμα: αν, όπως είναι πιθανόν, οι Νεάντερταλ ήταν νοήμονα όντα, πόσο τυπικά «Νεάντερταλ» θα ήταν ένα άτομο  μεγαλωμένο μέσα σε μια κοινωνία Homo Sapiens; Πέρα από τα γενετικά του χαρακτηριστικά, η «εμπειρία του να είναι κανείς Νεάτερνταλ», ακόμα και η ικανότητά μάθησης πόσο θα μπορούσε να επηρεάζεται από ένα «ξένο», «sapiens περιβάλλον»;
Με δεδομένες τις σοβαρότατες επιφυλάξεις για το εύλογο ενός τέτοιου εγχειρήματος, είναι σαφές πως καθώς θα φθηναίνει η διαδικασία «παραγωγής» Νεάντερταλ (αν αποδειχθεί βεβαίως τελικά εφικτή), τόσο πιθανότερο είναι να γίνει από κάποιους πραγματικότητα.  Το Jurassic Park είναι ήδη εδώ, και ο μικρός Τίμμυ ίσως πάρει σάρκα και οστά μέσα στα επόμενα χρόνια.
Μόνο που δεν θα υπάρχει καμία, οδός και κανένα νόημα επιστροφής…

Permalink | Leave a comment  »

Η πραγματική απειλή για την βιομηχανία πολιτιστικής παραγωγής δεν είναι λοιπόν τα δίκτυα p2p ή τα torrents, η προσωπική «χρήση» αρχείων ήχου και βίντεο. Η πραγματική απειλή είναι η de facto τάση για αποκέντρωση της βιομηχανίας, η μεταφορά από ένα μοντέλο (ή περισσότερα) που έκανε πλούσιους τους διαμεσολαβητές της παραγωγής, σε ένα που επιτρέπει τον βιοπορισμό των πραγματικών παραγωγών της. Πρόκειται για διαδικασία που προκύπτει οργανικά από την κουλτούρα του διαμοιρασμού αρχείων και την ίδια την «λογική του διαδικτύου». Και αυτή η διαδικασία δεν σταματά στην μουσική, δεν σταματά το σινεμά, δεν σταματά το λογισμικό: αλλάζει τους όρους παραγωγής και διακίνησής και δημιουργεί καινούριες δυνατότητες και ιδέες που επεκτείνονται πολύ πέραν του διαδικτυακού χώρου.

Permalink | Leave a comment  »

Σε ένα πρόσφατο συνέδριο σχετικά με την ανίχνευση εξωγήινης νοήμονος ζωής, ο Φρανκ Ντρέικ, ένας από τους θεμελιωτές της επιστημονικής αναζήτησης για εξωγήινους πολιτισμούς, ανέφερε πως οι τεχνολογικές εξελίξεις που αφορούν την μετάδοση τηλεοπτικών σημάτων, «κρύβουν» σταδιακά την Γη από ενδεχόμενους γειτονικούς ΕΤ. Οι αλλαγές που αφορούν την καλωδιακή, την δορυφορική και την ψηφιακή τηλεόραση, ελαχιστοποιούν την «διαρρέουσα» μετάδοση προς τα άστρα.

Η Γη περιβάλλεται από μια άλω ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σημάτων που εκτείνεται ήδη 100 έτη φωτός γύρω της, ένα συνονθύλευμα ηχητικών και οπτικών σημάτων που περιέχει από τις ζωντανές μεταδόσεις του Ενρίκο Καρούζο, μέχρι την πρώτη μετάδοση του «τσοπανάκου» της ΕΙΡ, τον Άγνωστο Πόλεμο, ταινίες του Μπόλυγουντ, Dukes of Hazard, Friends, αριστουργήματα, ιστορικές στιγμές, κουτσομπολιά, αθλητικά κτλ. Καλώς ή κακώς η δωρεάν αυτή διαπλανητική μετάδοση γίνεται όλο και πιο αδύναμη: πλέον γίνεται τεχνολογικά πολύ δύσκολη η ανίχνευση του σήματος αυτού, ακόμα και σε «κοντινές», γαλαξιακά μιλώντας, αποστάσεις μερικών δεκάδων ετών φωτός.  Με την σταδιακή υποχώρηση  της έντασης των ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών παγκοσμίως, θα πάψουμε να εκπέμπουμε ως ανθρωπότητα την ιστορία μας στο σύμπαν.

Ευτυχώς τα ραδιοτηλεοπτικά σήματα δεν είναι τα μόνα, ούτε τα ισχυρότερα που εκπέμπονται προς το διάστημα. Τα ραντάρ συνεχίζουν προς το παρόν να είναι οι ισχυρότεροι φάροι της παρουσίας στην Γη νοήμονος τεχνολογικά εξελιγμένου πολιτισμού. Αλλά για πόσο;

Στη Γη οι τεχνολογίες επικοινωνίας με την χρήση ισχυρών εκπομπών ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας αντικαθίστανται από άλλες πολύ χαμηλότερης έντασης. Αυτή η διαδικασία είναι πιθανόν να ολοκληρωθεί μέσα στον αιώνα που διανύουμε. Γιατί να μην ισχύει το ίδιο λοιπόν για κάθε άλλον τεχνολογικά ανεπτυγμένο πολιτισμό στο σύμπαν; Αν όμως είναι έτσι τα πράγματα, οι προσπάθειες ανίχνευσης σημάτων από εξωγήινους πολιτισμούς (π.χ. το πρόγραμμα SETI) είναι σε ακόμα δυσχερέστερη θέση: δεν ψάχνουν πια για πολιτισμούς από ένα στάδιο τεχνολογικής ανάπτυξης και μετά. Ψάχνουν για πολιτισμούς μέσα σε ένα πολύ περιορισμένο χρονικό παράθυρο της τεχνολογικής εξέλιξης τους. Οπότε η αναζήτηση είναι ακόμα δυσκολότερο να καρποφορήσει.

Βεβαίως υπάρχει και η άλλη άποψη:  είναι ύβρις να θεωρούμε πως μπορούμε να φανταστούμε τι μπορεί να σημαίνει νοήμων ζωή στο σύμπαν, ή να προδιαγράψουμε στάδια τεχνολογικής ανάπτυξης για πολιτισμούς  των οποίων δεν ξέρουμε (και μάλλον δεν μπορούμε να φανταστούμε) ούτε την υλική υπόσταση, ούτε την βιολογία, ούτε την ιστορική πορεία τους (ή τι θα μπορούσε να σημαίνει ιστορική πορεία για αυτούς). Αυτό για το οποίο ψάχνουμε στην πραγματικότητα μέσω SETI, είναι οι εξωγήινοι πολιτισμοί εκείνοι που μοιάζουν τόσο σκανδαλωδώς με τον δικό μας, ώστε να έχουν ακόμα και τεχνολογικά παρόμοια πορεία με τον άνθρωπο.

Ψάχνουμε τελικά για διαστρική παρέα για να βλέπουμε μαζί τηλεόραση…

Permalink | Leave a comment  »